Bursa madencilik tehdidi altında: Meyra'nın yasal olmayan atık barajı çöktü!

Bursa, madencilik faaliyetlerinin gölgesinde ciddi bir tehdit altında. Bu tehdit, sadece çevrecilerin değil, tüm kentlilerin ortak gündemi olmalı. Çünkü madencilik, yerel yaşamın, tarımın ve su kaynaklarının geleceğini doğrudan etkileyen bir halk meselesi bu kentte.

Çınarcık Barajı'nın havzasında maden tehdidi

Nilüfer ilçesinde yer alan ve kent için hayati önemdeki Çınarcık Barajı, çevresindeki madencilik faaliyetleri nedeniyle ciddi riskler taşıyor. 2025 yılında yapılan bir çalışmaya göre, Uluabat Gölü’nü besleyen Orhaneli Çayı en yüksek kirlilikte, ardından Mustafakemalpaşa ve Emet Çayı sıralanıyor. Organik kirlenme açısından çok yüksek derecede kirli. Bu çaylar aynı zamanda Çınarcık Barajı’nı da doldurması beklenen su kaynakları. Bursa Büyükşehir Belediye Başkanı Mustafa Bozbey de artık açık açık bu tehdidi dile getirdi ve Çınarcık Barajı'nı dolduran suda kimyasal olduğunu alttan alta söyleyerek, bu bölgede madencilik faaliyetlerinin sona ermesini istedi.

Bu, sadece çevresel bir mesele değil, bu sadece susuzluk sorunu değil, bu halk sağlığı sorunu, kentimizin içme suyu ve tarımsal üretiminin sürdürülebilirliği açısından kritik bir güvenlik sorundur.

Bursa'nın dört bir yanı madencilik

Orhangazi’de yaşayanlar da madencilik ve taş ocaklarının yerleşim alanlarını kuşattığını söylüyor. İnegöl’e bağlı Eymir ve Sülüklügöl gibi köylerde MTA tarafından altın ve maden arama/drilling çalışmaları yapılıyor. Gemlik'te Fevziye, Hamidiye, Şükrüye, Fındıcak, Ericek köyleri madencilik ve çimento hammaddesi çıkarma çalışmaları gündemde. Keles civarında da çeşitli ÇED süreçleri ve madencilik projeleri sürüyor.

Kirazlıyayla sadece çevre mücadelesi değil, yaşam hakkı ve hukuki bir mücadeledir de

Ama Türkiye'nin gündeminde direnişiyle ünlenen Yenişehir'e bağlı Kirazlıyayla ve kadınları uzun süre yer almıştı haklı olarak.

Kirazlıyayla köylüleri, 2013 yılından bu yana Lübnan sermayeli Meyra Madencilik tarafından işletilen çinko-kurşun-bakır zenginleştirme tesisine karşı 2019’dan bu yana yaşam hakkı için, hukuki hakları için mücadele ediyor. 2019 ÇED raporuna açılan dava, 2024’te iptal ile sonuçlandı. Şirketin hazırladığı yeni ÇED sürecinde, Halkın Katılımı Toplantısında köylüler protestolarını sürdürdü. 15 Ekim 2025'te ikinci maden atık tesisi için başlatılan ÇED süreci kapsamında Halkın Katılım Toplantısı yapılmak istenmiş, köylüler yetkilileri köyden kovmuştu. Köylülerin mücadelesi sadece bir çevre mücadelesi değildi, hukuki ve demokratik süreçlerin işletilmesine yönelik bir mücadeleydi aynı zamanda.

Kirazlıyayla’da felaket 'geliyorum' dedi, göz göre göre geldi.

Atık barajı çöktü. Tonlarca kimyasal ve ağır metal içerikli atık, Sarıyer Deresi üzerinden ovaya yayıldı. Bu 'çöküş' bir 'kaza' değil, yıllardır sürdürülen ihmaller zincirinin doğal sonucudur.

Bugün yaşanan felaketin temelinde çok net bir gerçek yatıyor: Meyra Madenciliğin yasal nitelikleri taşıyan bir atık barajı hiçbir zaman olmadı.

2019 ÇED raporunda belirtilen yerde inşa edilmiş atık barajı inşa edilmedi. 2025 ÇED Raporu’nda, raporun 2021’de revize edildiği ifade ediliyor. Ancak fiiliyatta, 2022 yılında başka bir noktada, zemini yalnızca beton ve kil ile kaplanan, atık barajı kriterlerini taşımayan 3810 m³’lük küçük bir yapı oluşturuldu. Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü’nün bu alanı yalnızca 6 Şubat 2023 tarihine kadar geçici depolama alanı olarak kullanıma izin verdiği, şirketin kendi ÇED raporlarında yer alıyor. Sürenin dolmasına rağmen şirket faaliyetlerine devam etti.

Dolayısıyla Meyra Madenciliğin yasal nitelikleri taşıyan barajı hiç olmadı.

Şubat 2025’te yeni bir ÇED Raporu sunulana kadar, dolan atık barajındaki zehirli pasa doğrudan toprağın üzerine serilerek maden işletmesi sürdürüldü.

Şubat 2025 tarihli ÇED Raporu’nda atık barajının yeri, görünür maden sahasında projelendirildiği için Bakanlık tarafından süreç sonlandırıldı. Ancak Temmuz 2025’te sunulan yeni ÇED Raporu’nda barajın yeri değişmediği halde, bu kez ÇED süreci devam ettirildi. Bu durum, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın sermayeden yana tutumunun açık bir göstergesidir.

Maden zenginleştirme sürecinde ortaya çıkan yüzbinlerce ton atık pasa, hiçbir önlem alınmadan açık alana yığıldı. Görüntülerle de sabit olan bu uygulamada, atıklar un inceliğinde toz halinde çevreye yayıldı. Şirket verilerine göre, her bir ton atıkta zerreler halinde yaklaşık 1 kilo kurşun ve 2 kilo çinko bulunuyor. Kurşun, en toksik ağır metallerden biri. Yağmurla derelere, yeraltı sularına karışan; rüzgârla havaya karışıp solunum yoluyla vücuda giren bu madde, toprağı, gıdayı ve insan sağlığını geri dönülmez biçimde tehdit ediyor.

Buna rağmen Çevre ve Şehircilik Bakanlığı bu işletmeye izin vermeyi sürdürdü. Bursa Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü, 2022’ye kadar dokuz yıl boyunca atık barajı olmadan, 2023’ten sonra ise dolu bir baraja rağmen madenin çalıştırılmasına göz yumdu.

İklim Adaleti Koalisyonu, konu hakkında taleplerini şöyle sıralıyor: "Meyra madencilik derhal, bir daha açılmamak üzere kapatılmalıdır. Maden pasaların açık alanda depolanarak yağmur, erozyon ve rüzgar aracılığıla.tozararak toksik etki oluşturmasına izin verilmemelidir. Türkiye'nin her yerinde yeni İliç katliamları yaratacak tehlikeye sahip atık barajları sıkı denetime alınmalıdır. Atık barajı olan madenlerini kapatma planları yapılmalı ve hızla uygulanmaya alınmalıdır. Yeni maden ruhsatları iptal edilmeli, yeni madenlere izin verilmemelidir."

Bugün yaşananlar, önlem alınmadığı takdirde yarın çok daha ağır sonuçlarla karşılaşacağımızın işaretleri. Bursa halkı, çevre örgütleri, bilim insanları ve yerel yönetimler birlikte hareket ederek bu tehdidi durdurmalı; sürdürülebilir, sağlıklı ve yaşanabilir bir kent için göstermelik değil, gerçek çözümler üretilmeli. Bursa’nın toprağı, suyu ve insanı sermayeye feda edilmemeli.

(Yazıda İklim Adaleti Koalisyonu ve Bursa Su Kolektifi'nden Caner Gökbayrak'ın hazırladığı basın açıklamasından bilgiler yer almaktadır.)