CHP'li Pala: "Nedeni bilinmeyen ölümlerdeki artış açıklanmalı"

Cumhuriyet Halk Partisi Sağlık Politika Kurulu Başkanı ve Bursa Milletvekili Prof. Dr. Kayıhan Pala, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yayımlanan 2025 yılı Ölüm ve Ölüm Nedeni İstatistiklerinde “nedeni bilinmeyen” ölümlerin toplam ölümler içindeki payında dikkat çekici bir artış yaşandığını belirterek, Hazine ve Maliye Bakanlığı’na 30 Haziran 2026 tarihinde kapsamlı bir soru önergesi iletti. Bakan Mehmet Şimşek’in, kendisine iletilen soru önergesine Anayasa’nın 98. maddesince öngörülen on beş günlük yasal süre içerisinde yanıt vermesi gerekmektedir.

Konuya ilişkin Pala, “TÜİK tarafından yayımlanan ölüm ve ölüm nedeni istatistikleri; ülkemizde sağlık sisteminin niteliği, koruyucu sağlık hizmetlerinin etkinliği ve bölgesel eşitsizliklerin değerlendirilmesi açısından temel veri kaynaklarından biridir. Dolayısıyla bu verilerin güvenilir, karşılaştırılabilir ve zamanında yayımlanması, kamu politikalarının kanıta dayalı biçimde belirlenmesi açısından büyük önem taşımaktadır. Buna karşın, son yayımlanan verilerde nedeni bilinmeyen ölümlerin toplam ölümler içindeki payı 2024 yılında yüzde 5,3 iken 2025’te yüzde 8’e yükselmiş; özellikle bazı illerdeki hızlı artış, ölüm belgeleme süreçlerinde iller arasında ciddi farklılıklar olduğuna yönelik soru işaretleri yaratmıştır” açıklamasında bulundu.

Prof. Dr. Pala, il bazında görülen artışlara şu sözlerle değindi: “Örneğin Aydın’da nedeni bilinmeyen ölümlerin toplam ölümler içindeki payı 2024 yılında yüzde 17,3 iken 2025 yılında yüzde 27,9’a yükselmiş, Ankara’da ise bu oran yüzde 4,6’dan yüzde 11,3’e çıkmıştır. Bu verilere göre Aydın’da hayatını kaybeden her dört vatandaştan birinin neden yaşamını yitirdiği bilinmemektedir. Halk sağlığı alanında alınan kararların temelinde değerlendirilen ölüm nedeni verilerinde ortaya çıkan böylesi bir belirsizlik, etkili politikaların geliştirilmesini güçleştirmekte ve hesap verebilirliği zayıflatmaktadır” dedi.

“TÜİK, verileri altı ay geç yayımlamasına rağmen neden geriye dönük güncellediğini kamuoyuna açıklamalıdır!”

Bununla beraber Pala, TÜİK’in istatistiklerle birlikte yayımladığı açıklamalarda, ölüm nedeni verilerinin idari kayıtlara gecikmeli yansıyan yeni kayıtlar nedeniyle bir yıl geriye dönük olarak güncellendiğini belirttiğini kaydetti. Bu durumun veri güvenilirliğini zayıflatan bir başka uygulama olduğunu ifade eden Pala, “2025 yılı verilerinin halihazırda 2026 yılı Haziran ayında yayımlandığı göz önünde bulundurulduğunda, verilerin geriye dönük güncellenmesi ihtiyacı, veri kalitesini artırmayı hedefleyen elektronik sistemlerin etkili kullanılmadığı yönündeki kaygıyı güçlendirmektedir. Bu nedenle TÜİK, ölüm belgeleme süreçlerinde veri güvenilirliğini ve şeffaflığı nasıl sağladığını kamuoyuyla paylaşmalı, nedeni bilinmeyen ölümlerdeki artışın ve iller arası farklıların hesabını vermelidir” dedi.