Gündem BURSA – Yapı denetimi neden hayati?

Gazeteci Pelin Akdemir’in Gündem BURSA programına Yapı Denetim Kuruluşları Birliği Bursa Şube Başkanı Esra İnhanlı konuk oldu.

Gebze’de birkaç ay önce bir bina kendiliğinden çökmüş, bir aile hayatını kaybetmişti. Bursa’da eski yapıların fazla olması ve deprem riski altında bulunması nedenleriyle kentteki binaların yapı denetim süreçlerini sorduk.

Bir binanın ömrü ne kadardır?

Yönetmeliklere uygun olarak yapılan binaların ortalama ömrü 70 yıldır.

Binalar yapıldıktan sonra denetleniyor mu?

Binalar yapım aşamasında denetleniyor. Binanın içinde oturum başladıktan sonra o bina denetlenmiyor.

2021 yılında Bina Kimlik Sistemi (BKS) adı altında bir kanun mevzuata girdi. Kanuna göre 5 yılda bir binaların denetimi yapılacak. Mevzuatın Haziran 2026 yılında uygulanmaya alınması bekleniyor.

6 Şubat depremlerinde binaların yapımından sonra kolon kesilmesi, aidatlar sırasında kolonlara zara verilmesinden dolayı çok fazla yıkımın gerçekleştiği ortaya çıktı. Bu nedenle binaların içerisinde oturum başladıktan sonra denetiminin zorunlu olduğu anlaşıldı. Bina Kimlik Sistemi uygulamasının amaçlarından biri de kaçak yapılaşmayı önlemek. Bir diğer amacı ise, afetlerde binanın yıkılması durumunda binayla ilgili verileri elde edebilmek.

Yapı denetim yönetmeliğinde yapılan güncellemeler sahada karşılık buluyor mu? Bir yapı denetimci risk gördüğü bir yapının inşasını durdurabiliyor mu?

Denetçilerin bu anlamda yetkileri fazla. Denetçi görevini yapmazsa görevden men edilmeye kadar cezası var. Bu nedenle sahada denetimler yönetmeliğe uygun yapılıyor. Denetçi onay vermediği sürece inşaat devam edemez.

Yeni bina güvenilirdir algısı geçerli midir?

Mühendislik hizmeti almış, mevzuata uygun yapılan binalar depreme dayanıklı ve güvenli bir şekilde yapılıyor. Denetimler sadece yapı denetimcilerin denetlemesiyle kalmıyor. Çevre, Şehircilik İl Müdürlüğü, Belediye yapı denetimcileri denetliyor.

Yeni yapılan binalar güvenlidir diyebiliriz.

Bursa’daki kentsel dönüşümle yapılan binalar depreme dayanıklı mıdır?

Kentsel dönüşüm binaları özel firmalar tarafından yapıldığında diğer bütün binalar gibi denetime tabi. Osmangazi Akpınar’da yapılan kentsel dönüşüm sürecinde de binalar yapı denetim sürecinden geçtiler.

Fakat kentsel dönüşüm algısı bina yoğunlaşması üzerine. Mevzuatın öngördüğü gibi sosyal donatı alanları yeterli ölçüde düşünülmüyor. Okul, hastane, yeşil alan, park alanlarının da düşünülmesi gerekir. Kentsel dönüşümlerin parsel ve ada bazlı yapılması nedeniyle sosyal donatı alanları es geçiliyor. Mahalle, bölge bazlı kentsel dönüşüm yapılmalı. Trafik, otopark sorunu gibi yaşam kalitesini düşüren birçok sorunla ileride karşılaşılacak.

Nilüfer ilçesinde kentsel dönüşüm değil rantsal dönüşüm yapıldı yıllardır.

İnsanlar kendilerine kazanç sağlayacak binaları tercih ediyorlar. Fakat bunun bir haklılık payı yok.

Toki ve kamu binalarında yapı denetimi var mıdır?

Toki konutları ve kamu binalarında yapı denetimi yoktur.

İnşaat şirketleri iflas ediyor. Bu firmalardan yarım kalan inşaatlarda yapı denetimi var mıdır?

Hepsinin üzerinde bir denetim hizmeti var fakat 3 ay süreyle devam etmeyen inşattan yapı denetim firmaları azlini isteyebiliyor. Belediye ve Çevre, Şehircilik tarafından da onaylanmış olması gerekiyor. Yapı denetim firması inşaattan çekildikten sonra ruhsat güncelliğini yitiriyor. Bina kaçak yapıya dönüşüyor ve hiçbir imaların yapılmaması gerekiyor.

Bursa’da ATIŞ Yapı örneğinde olduğu gibi. Yapı denetim firmaları sözleşmeleri feshetti, yapılar kaçak durumuna düştü.