Orhaneli'nin zehirli mirası: Kanser, kurum ve kül

Aslında bir devlet kuruluşuydu. 1992 yılında elektrik üretimine başlamıştı. Devlet kontrolündeyken filtreler çalışıyor, filtrelerin yeterli olmadığı zamanda 3 yıl kapalı kalmış santral. Orhaneli Termik Santrali, 2014 yılında en yüksek teklifi veren Çelikler Holding’e verilmiş. Filtreler çalışmaz olmuş. Denetim mekanizması ortadan kalkmış. Ceza kes, öde, kirletmeye pardon işletmeye devam…

Santralde 15 gün filtre çalışmadığı zaman bütün giderlerini karşılıyormuş. Nepal’dan termik santralde çalışmak için işçi de getirilmiş.

Orhaneli ilçesinin Karıncalı Köyü’ne kalıyor santral. Santrali besleyen Bursa Linyitleri İşletmesi (BLİ) ağırlıklı olarak Gümüşpınar Köyü sınırları içinde.

Kışın arabaların üzeri kurum oluyor, yağmur değil çamur yağıyormuş.

Büyükorhan, Harmancık tarafındaki köyler daha çok etkileniyormuş. Karıncalı, Gümüşpınar, Altıntaş, Yörücekler, Girencik… Tarım arazileri üzerinde kül ve toz birikimi oluyormuş.

2018 yılında hazırlanan ÇED başvuru dosyasında kazanların ilk ateşlenmesinde (start-up) fuel-oil ve motorin kullanıldığı belirtilmiş. Ama fuel-oil bir devreye girip çıkınca simsiyah duman çıkarıyormuş.

Araştırmalar ne diyor?

Uludağ Üniversitesi’nden araştırma için bölgeye gelinmiş. Karıncalı, Yörükler, Gümüşpınar, Girencik Mahallelerinden meyveden, sudan, topraktan, yeşillikten numuneler alınmış. Alınan numunelerde yüzde 99 zehir bulgusuna rastlanılmış.

2004-2005 yıllarında yapılan araştırmada, santral çevresinde yaşayanların akciğer fonksiyonlarında azalma tespit edilmiş.

Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi araştırmacılarının 2024 yılında yayımladığı çalışmada, uçucu küllerden kaynaklanan ağır metallerin çevrede biriktiği, termik santral kaynaklı atmosferik kirleticilerin izlenebildiği sonucuna ulaşılmış.

4 kez mühür kırıldı

Geçen yıl mührü kırıp çalışmaya da devam etmeleriyle hayli gündemdeydi. Bozbey başkanlığındaki Bursa Büyükşehir Belediyesi tarafından 31 Mart 2023, 2 Temmuz 2024, 19 Ekim 2024, 12 Ocak 2025 tarihlerinde 4 kez mühürlenmişti. Mührü kırıp çalışmaya devam eden tesis hakkında mühür fekki denilen mühür bozma suçunu işlediği gerekçesiyle hukuki süreç başlatılmıştı.

Köyler neden sessiz?

Santralde köylerden çalışan çok kişi varmış. Köylüler santralin filtresiz çalıştırıldığını, sağlıklarının gün geçtikçe nasıl olumsuz etkilendiğini iyi biliyorlar ama ses çıkarmaya gelince “siyasi” oluyormuş.

Termik santralin atık suları

Santral, dereden su alıyormuş. Atık suları ise santralın bant yolunda köprünün altından gizli bölümden salıyorlarmış. Atık suları saldıkları alan, Çınarcık Barajını besleyen su havzası! Tavşanlı’dan gelen su kaynağı Orhaneli’nde termik santralin atık sularıyla karışarak baraja doğru gidiyormuş.

Son söz

Kanser vakaları da artmış.

Ölüm yaşı 50-60’a inmiş. Santralden mi yoksa maden ocağı yataklarından gelen sudan mı bilemiyorlarmış.