SON DAKİKA
Hava Durumu

Belediyeleri içine düştükleri anafordan kurtarmak...

Yazının Giriş Tarihi: 20.11.2026 11:14
Yazının Güncellenme Tarihi: 20.11.2026 11:15

“Hedefimiz; güçlü denetim, sağlam mali yapı, açık ve hesap verebilir yönetim anlayışıyla hizmet kapasitesi yüksek bir yerel yönetim sistemini ülkemize kazandırmaktır.” AKP’li Cumhurbaşkanı Erdoğan. 9 belediye başkanının AKP’ye katıldığı Genişletilmiş İl Başkanları Toplantısı'nda. Ve ekledi:

“Kifayetsiz muhterislerin elinde hısım, akraba çiftliğine dönen hizmet ve icraat yerine skandallar ve yolsuzluklar üreten belediyeleri içine düştükleri bu anafordan mutlaka çıkarmak, mutlaka kurtarmak gerekiyor.”

Bunun için hazırlık yaptıkları beş temel başlığı sıraladı. Belediyelerde denetimin güçlendirilmesi, şeffaflığın ve hesap verebilirliğin arttırılması, kamu kaynağı kullanımının şeffaflaştırılması, borçlanma ve personel harcamalarının disipline edilmesi, büyükşehir ve ilçe belediyeleri arasındaki görev ve yetki paylaşımının berraklaştırılması…

Ancak Erdoğan'ın beş başlık altında sıraladığı düzenlemelerin tamamı, 5393 sayılı Belediye Kanunu ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nda zaten yer alıyor.

5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 25. maddesi, belediye meclislerinde denetim komisyonu oluşturulmasını öngörüyor. Komisyon, belediyenin bir önceki yıl gelir ve giderleriyle hesap kayıtlarını denetliyor.

55. madde ise belediyelerde iç ve dış denetimi, hukuka uygunluk, mali denetim ve performans denetimini kapsayacak şekilde düzenliyor.

Üstelik denetim sonuçlarının kamuoyuna açıklanması ve belediye meclisinin bilgisine sunulması da mevcut.

Şeffaflık ve hesap verebilirlik

5393 sayılı Kanun'un 56. maddesine göre belediye başkanları faaliyet raporu hazırlamak zorunda.

Bu raporda:

Yürütülen faaliyetler, Performans hedefleri ve gerçekleşme oranları, Hedeflerden sapmaların nedenleri, Belediye borçlarının durumu, Bağlı kuruluşlar ve belediye şirketlerinin durumları

yer almak zorunda.

Faaliyet raporu belediye meclisine sunuluyor ve kamuoyuna açıklanıyor.

Ayrıca 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun 68. maddesi Sayıştay denetimini ve hesap verme sorumluluğunu düzenliyor.

Kamu kaynaklarının kullanımı zaten kurallara bağlı

5393 sayılı Kanun'un 61. maddesi belediye bütçesini düzenliyor. Bütçe dışı harcama yapılamayacağı ve belediye başkanıyla harcama yetkililerinin ödenekleri verimli, tutumlu ve yerinde kullanmaktan sorumlu olduğu belirtiliyor.

5018 sayılı Kanun da kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasını denetim kapsamına alıyor.

Borçlanma ve personel giderlerinde sınırlar zaten var

Bu başlıkta mevcut düzenlemeler oldukça açık.

Borçlanma: 5393 sayılı Kanun'un 68. maddesi belediyelerin borçlanma sınırlarını belirliyor. Belediye ve bağlı kuruluşları ile sermayesinin yüzde 50'sinden fazlasına sahip oldukları şirketlerin toplam borç stoku, yeniden değerleme oranıyla artırılmış kesinleşmiş bütçe gelirlerini aşamıyor. Büyükşehir belediyelerinde bu sınır 1,5 kat olarak uygulanıyor.

Yıllık iç borçlanmada yüzde 10 sınırı da bulunuyor. Bu oranı aşan borçlanmalar için belediye meclisinin salt çoğunluğunun kararı ve Bakanlık onayı gerekiyor.

Personel giderleri: 5393 sayılı Kanun'un 49. maddesine göre belediyelerin yıllık toplam personel giderleri, yeniden değerleme oranıyla güncellenmiş son yıl bütçe gelirlerinin yüzde 30'unu aşamıyor. Nüfusu 10 binin altındaki belediyelerde bu oran yüzde 40.

Sınırın aşılması halinde yeni personel alımına ilişkin kısıtlamalar da mevcut.

Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görevleri zaten ayrılmış

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7. maddesi büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumluluklarını tek tek belirliyor.

11. madde büyükşehir belediyesine ilçe belediyelerinin imar uygulamalarını denetleme yetkisi veriyor.

27. madde ise büyükşehir ile ilçe belediyeleri arasındaki hizmet koordinasyonunu düzenliyor. İhtilaf halinde büyükşehir belediye meclisi yönlendirici ve düzenleyici kararlar alabiliyor.

Belediyeleri denetlemek için var olan Sayıştay’ın durumu nedir?

Çiğdem Toker’in “İçinde bir kez bile ‘kamu zararı’ geçmeyen Sayıştay raporları” yazısında yer verdiği Denizli Milletvekili Gülizar Biçer Karaca’nın sözlerine bakalım:

“2021 yılında Sayıştay'ın bulgu sayısı 2 bin 985; 2025 yılında 1.102 yani üçte birine düşmüş. Raporlarda kalan tespitlerin çoğu yargılamaya esas rapor kısmında yer almakta ve bu raporlar Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne gönderilmemektedir.”

DEM Parti Şırnak Milletvekili Mehmet Zeki İrmez, kamu kurumlarını ve iştiraklerini Meclis adına denetlemekle görevli olan Sayıştay’ın hazırladığı raporların, denetim yapmaktan ziyade usulsüzlüklerin üzerini örtme ve hedef şaşırtma belgesi hâline geldiğini söylüyor.

Sayıştay’ı bile kifayetsiz muhterislerin elinde bırakan, sadece belediyeleri değil üniversiteleri bile hısım, akraba çiftliğine çeviren, fon soruşturmasının ortaya koyduğu gibi sadece kamu kurumlarında değil özel sektörde bile, ekonominin her alanında bile skandallar ve yolsuzluklar üreten 25 yıldır bu ülkenin yönetiminde bulunan ve yönetim stratejisini her yıl kendisine göre değiştiren bu iktidar sistemi ve mensupları belediyeleri içine düştükleri bu anafordan nasıl çıkarak, nasıl kurtaracak? Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın kullandığı ‘kurtarmak’ kelimesi kimleri, neyi kapsıyor? Ve Kanunda zaten bulunan denetim ve mali disiplin hükümleri neden uygulanmak yerine yeniden reform konusu yapılıyor?

Yükleniyor..
logo
En son gelişmelerden anında haberdar olmak için 'İZİN VER' butonuna tıklayınız.