Atatürk ve Zaman Senfoni Orkestrasıyla buluştu

Sözü en başında net olarak söylemeliyim :

- Gurur duydum…

(Tek bir sözcük ile anlatmak istersem: Müthişti !)

- Kızgınım…

(Böylesi müthiş bir etkinliği, ulusal kanallar marifetiyle bütün Türkiye izlemeliydi.)

O’NU ANLAMAK

Bursa Bölge Devlet Senfoni Orkestrası Bursalılara ilkleri yaşattı bir perşembe gecesi daha…

Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün daha iyi anlatıldığı bir program bilmiyorum.

Üstelik müzik eşliğinde yapılan anlatıma ek olarak, belgesel tadında fotoğraflar ile süslendi gece.

Gurur gözyaşlarımıza eklenen hayranlık, her dakika artarak sürdü. Konsere, anlatıma ve görsellere odaklanırken, not tutmayı aklıma bile getiremedim. Biraz sulu-göz müyüm ne?

Görsel hafızama takılan ayrıntıları aktarmaya ne kadar özen göstersem de, salondaki duyguyu nasıl yansıtacağımı, gerçekten kestiremiyorum.

Saygı duruşu ve hep birlikte söylediğimiz İstiklal Marşı’ndan sonra, içimize işleyen notalar eşliğinde Bursalı anlatıcımız Nilgün Türksever Görgü ile başladık yeniden hatırlamaya ve aydınlanmaya. Daha önceki akşam Sivilay etkinliğinde de araştırmacı yazar İlknur Güntürk Kalıpçı’nın sözlerini hatırladık yeniden. Bu kez arka plandaki notalardan savrulduğumuz enfes tınılar ve perdede siyah beyaz önderimiz…

ÖZLENEN LİDER

“Atatürk, döneminin liderleri arasından 21.yüzyıla aynı sevgi ve saygıyla geçebilen tek liderdir.”

Yeter mi ? Yetmez elbet daha yeni başlıyoruz :

- Diğer liderler kendi halkları tarafından yok edilmenin acısını yaşarken O, hala ülkesinde ve dünyada aynı sevgi ve saygıyla anılan, özlenen ve canlılığını koruyabilen tek liderdir…

Cumhuriyetin ilanından sadece üç yıl sonra, 1926 yılında onun öngörüsüyle dünyanın ilk ve tek yüzen fuarı hazırlanır. Karadeniz Vapuru, genç Türkiye Cumhuriyeti'nin uluslararası alandaki ilk yüzen fuarı ve tanıtım projesi olarak tarihteki yerini alır. Perdedeki 4.765 grostonluk gemi görüntüsüne eklenen enstrümanların uyumlu dansını nasıl anlatabilirim ki…

Üstelik, bu gemide Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası’da var. 12 ülkenin 16 limanında konserler vererek genç Türkiye Cumhuriyeti’nin tanıtımını alkışlar içinde yaparlar. Büyük önderimizin daha o yıllarda nasıl bir vizyon sahibi olduğunu anlayabiliyor musunuz?

Müzik dersleri aldığı hocası Giriftzen Asım Bey’in uşşak makamındaki "Cânâ Rakîbi Handân Edersin" adlı bestesini bu konserlerde çok sesli olarak seslendirilmesini istediğini öğreniyoruz. Bu eseri de, senfoni orkestramızdan kanun eşliğinde çok sesli olarak ilk kez dinleyen şanslı yurttaşlardanız :

Cânâ rakîbi handân edersin / Ben bî-nevâyı giryân edersin / Bîgânelerle ünsiyet etme / Bana cihânı zindân edersin…

Atamızın çok sevdiği eser bugünün Türkçe anlamıyla:

Ey sevgili! Rakipleri güldürüp ben zavallıyı ağlatırsın / Ellerle dostluk kurma, bana dünyayı zindan edersin.

Gel de duygulanma…

ADINA MARŞ YAPILAN LİDER

Yıl 1914. Saksonya Devlet Orkestrası Şefi ünlü kompozitör Kurt Schind­ler, ulusları ölüme iten, on bin­lerce ocak söndüren savaşın acı­larını dile getirmek için, piyano­sunun başına geçer ve 44. eserini bestelemeye başlar. Ancak Almanlar yenilince bestesini tamamlayamaz… 1919 yılında ise Anadolu’dan bir çığlık yükselmektedir:

- Ya istiklal, ya ölüm.

Nihayetinde zorlu geçen savaşlar sonrasında Ulusal Kurtuluş Savaşı kazanılmış, artık Türk İzmir olmuştur… Schindler gibi pek çok aydın bu zaferden etkilenir ve o sıralarda Almanya’da yazıları ile tanınan Mustafa Mermi Bey istek üzerine güfteyi yazar ve Schind­ler 44. Bölümünü tamamlar.

Marş ilk kez Dresden’de çalındıktan sonra 8 Eylül 1927 yılında İzmir’de eserin sahibi tarafından bizzat sahneye konulur.

Ve ne yazık ki, bestenin notaları yıllardır kayıptır. Her ne kadar 1986 yılında bulunduysa da ancak ve ancak 2004 yılında bulunarak koruma altına alınır.

Ve Bursalılar olarak yine ne şanslıyız ki, bu esere canlı performans ile Tolga Atalay Ün şefliğinde tanık olduk. Senfoni sanatçılarına bir kaz daha teşekkür… Bir iyilik de benden olsun ki, eserin güftesini sizlere sunayım:

Karanlıklar üzerinden çekilince / Ak bir tan müjdeledi ulu bir günü / Hür uyandın, arkanda kanlı bir gece / Gördün güzel İzmir kurtuluş gününü / Bir gün ki solmayan ışıklar önü / Yıldızlar örsün bir zafer tacı sana / O kan, yangın ve tufan görmüş yıldızlar / Akdeniz, Türk denizi senin karşında / Sahiline mağrur dalgalar yuvarlar / Selamlar seni en şanlı asırlar / İzmir artık hürsün bu değil rüya / Türklük dirildi kurtuluyor Asya/

Türk İzmir şan gör, ebediyen yaşa.

SÖZCÜKLER HER HALÜKARDA YETERSİZ

Onu her durum için tanımlarken bile, sözcükler yetersiz kalıyor aslında:

*Krizleri Cevhere Dönüştürme Ustası

*Kültür Antropoloğu

*Çankaya Düşünürü

Hiç ihtiyacımız yok ama, hadi bir tane de 2000 yılında ABD başkanı Bush’un dediğine kulak verelim:

- Bugün milenyumun hiç şüphe yoktur ki tek devlet adamı Mustafa Kemal ATATÜRK’tür. Çünkü o yılın değil asrın lideri olabilmeyi başarmış tek liderdir.

Yıl 1976, UNESCO üyelerine diyor ki ”Bu gün UNESCO’nun üzerinde çalıştığı bütün projelerin isim babası Mustafa Kemal’dir. 1981 yılında, 100.yıl doğum gününü bütün dünya ülkeleri kutlamalı”

Ve 152 ülke oybirliği le öneriyi kabul eder ; bu da dünyada ilk ve tektir…

Yeniden 1919 yılına bir geçiş yapalım ki “yer gök inlesin”

25 Mayıs 1919 tarihinde, Mustafa Kemal Paşa ve silah arkadaşları (Kâzım Özalp, Refik Saydam, Dr. İbrahim Tali Öngören) Samsun'dan Havza'ya doğru yola çıkar. Yolculuk sırasında bindikleri eski Benz marka otomobil çamurlu ve bozuk yolda arızalanmıştır. Mustafa Kemal yürümeyi teklif eder. Yola yürüyerek devam ettikleri sırada Mustafa Kemal Paşa arkadaşlarına dönerek Selim Sırrı Tancan’ın sözlerini yazdığı marşı okumaya başlar ve tekrar ettirir ki, yürüyüş rahat geçsin:

Dağ başını duman almış / Gümüş dere durmaz akar / Güneş ufuktan şimdi doğar / Yürüyelim arkadaşlar…Sesimizi yer, gök, su dinlesin / Sert adımlarla her yer inlesin…

Bütün salon olarak hep birlikte senfoni orkestramız ile birlikte söylemek ne büyük keyifti…

SON ZEYBEK

Dünya dansında da yer alabilmek için, harmandalı türküsüyle birlikte zeybek halk oyunu seçilmiş ve kendisi son kez Bursa ziyaretinde ağır hastalığına karşı, büyük bir dirençle oynamıştı biliyorsunuz.

Ve gecenin sürprizlerinden biri de buydu.

İki dansçı kardeşimiz harmandalı eşliğinde zeybek gösterisi yaptı:

Harmandalı Efem geliyor geliyor / Bileğinden kanlar akıyor / Gümüş bilezikli mavzerin / Namlusu şimşekler çakıyor…

Hayatı cephelerde geçen ama buna karşın; dört dil bilen, 4 bin kitap okuyan, 11 kitap yazan muhteşem bir insandan söz ediyoruz.

Dünyada Beden Eğitimi dersini zorunlu olarak eğitim hayatına koyan inanılmaz bir insan. Fransız ünlü spor gazetesi L’Auto ölümünden sonra şöyle yazar :

- Dünyada ilk defa beden eğitimini mecburi kılan devlet adamı o oldu. Yalnız kağıt üzerinde değil, bilfiil yerine getirdi, stadyumlar kurdu ve halkevlerinin spor kollarını denetledi. Milletin mukadderatına hakim olduğu günden itibaren Türkiye'de spor büyük değer kazandı.

Senaryosunu yazdığı “ben bir inkılap çocuğum” sinema filminde kendisi oynayacaktır ama rahatsızlık artmış, ne azık ki bu filmi hayata geçirememiştir…

***

Muhteşem konserden hangi anları aktarayım ki; her biri ayrı kıymette ve bir saati aşkın programda daha onlarca anı ve müzik ziyafeti var.

Ve finalde onun meşhur tiz sesinden ulusumuza seslenişini, senfoni orkestrasında sanatçılar ve bizler gözyaşlarıyla izledik ve dinledik. Dakikalarca süren alkış tufanından sonra, orkestramıza müthiş destekleri olan Dr.Mehdi Kamruz ile kucaklaşırken ikimizin de gururlu gözyaşları vardı.

- Ne mutlu Türküm diyene.