Seçim Alametleri

Eskiden Saatli Maarif Takvimleri vardı. Her gün için bir sayfa. 2010'lu yılların ortasına kadar bizim evimizde de bir duvarda asılı olurdu. Bu takvimlerde her günün hava durumu yazar. Kestane Karası, Erbain Fırtınası, Pastırma Yazı diye uzar gider. Bu takvimler çok önceden basılıp duvardaki yerini almış olsa da hava durumu hiç şaşmaz. Çünkü tecrübeyle sabittir; ardında yüzlerce yılın izlenimi, incelemesi ve kaydı vardır. Hava, belki ağaçları kesip ormanları dümdüz ettiğimiz için son yıllarda biraz şaşırsa da genellikle aynı takvime göre ilerliyor. Türkiye'de seçim atmosferi de böyledir. Her ne kadar seçimin tam gününü önceden kestirebilmek çok kolay olmasa da geleceğini az çok anlayıp tahmin edebilirsiniz. Çünkü seçimlerin de bazı alametleri vardır. Maarif Takvimi'nde yazmaz ama tecrübeyle sabittir, anlarız.

Seçimlere doğru önce toplumun daha genç kesimlerini ilgilendiren adımlar atılır. Mesela, üniversitesiyle ilişiği kesilen öğrenciler için af çıkar. İktidara oy verme davranışı en zayıf olan, çoğu zaman muhalefetten yana irade gösteren gençler için okula dönüş yolu açılır.

Başka bir rivayet, GSS borçlarıdır. Genel Sağlık Sigortası, her ne kadar düşüncede faydalı bir uygulama olsa da kesinlikle kendini belli etmeden bir kenarda biriken sessiz bir borçtur. Mesela ben on yıldan uzun bir süre önce GSS borcumun biriktiğini, fakültenin önünde bir arkadaş sohbetinde öğrenmiştim. O zaman sanıyorum KYK kredisinin aylık 300 lira olduğu zamanlardı, 1.500 lira civarı bir borcum çıkmıştı. Öğrenci olduğumu belgeleyip sildirmiştim. Sonra tekrar çıktı, tekrar öğrenci olduğumu belgeleyip sildirdim. Bu borcu takip etmeyen birçok insan, durup dururken faiz ödemek zorunda kaldı. 2015 genel seçimlerinden önce ise GSS borçları silinmişti.

Bir diğer seçim alameti, emekli maaşlarıdır. Üç dört yıl boyunca açlık sınırının çok çok altında emekli aylığı alan milyonlarca insana seçime doğru güzel bir zam yapılır. Eline biraz fazla para geçen emekliler de sevinir. Emeklilerin iktidara oy verme eğilimi daha yüksektir. İyi bir zam, emeklilerde kaçan oyları biraz toparlar.

Sonra, artık standart ücret hâline gelen asgari ücrete güzel bir zam yapılır. Yine 2015 seçimlerinden önce, 1.000 lira olan asgari ücret yanlış hatırlamıyorsam yüzde 30 artışla 1.300 lira olmuştu. Asgari ücretliler artık toplumun belirli bir kesimi değil, çalışanların yarısından fazlası olduğu için böyle bir zam ne kadar oy getirir, bilemiyorum.

Bir diğer seçim alameti petroldür. Mutlaka bir yerde petrol bulunur. Hatta doğal gaz da bulunabilir.

Döviz kuru sabit kalır, oynamaz. Seçimden sonra ne olur bilinmez. Mesela 1 dolar, 2023 seçimlerinden önce 19 liraydı. Şimdi 50 lira...

Bu seçim alametleriyle birlikte, milletin cebini biraz havalandıracak, bir nevi "pastırma yazı" etkisi yapacak şeyler de beraberinde gelir. Sonra yağmur başlar. Havalar serinler, kış bastırır.

Bir bakalım, bu rivayetlerden hangileri gerçekleşmiş?