Çöplük tartışmasında bir kısım medyanın sormadığı sorular

Bursa Büyükşehir Belediye Başkan Vekili Şahin Biba, geçtiğimiz günlerde bir kısım medya mensubu ile bir araya gelmiş. Görüşmenin ana gündemini "Kayapa'ya çöplük" oluşturmuş.

Görüşmeye davet edilen gazetecilerin yazılarını ilgiyle okudum. Başkan Vekili Biba’nın her sözü akla yeni bir soru getiriyordu.

Şimdi “Bursa Batı Bölgesi Entegre Katı Atık ve Enerji Üretim Tesisi” ile ilgili o soruları yazılı hale getireyim.

Adalet ve Kalkınma Partisi yöneticileri ve sözcüleriyle Başkan Vekili Biba, konuyla ilgili eleştirilerin teknik değil, siyasi olduğunu savunuyor.

1. Böyle olmasında ne gibi bir sakınca var? Kent yöneticileri; belediye başkanları, meclis üyeleri, muhtarlar elbette böylesine önemli bir konuda siyasal tartışma içine girebilir. Hatta girmelidir.

2. Bununla birlikte Nilüfer Belediye Meclisi ile Bursa Büyükşehir Belediye Meclisi'ndeki tartışmalar son derece teknik düzlemde ilerledi. Nilüfer Kent Konseyi öncülüğünde kurulan Nilüfer’de Çöplüğe Hayır Platformu’nun bütün toplantılarında da yer seçiminin yanlış olduğu düşüncesi, uzman görüşleri doğrultusunda savunuldu. Acaba idare platformun itirazlarına baktı mı hiç, randevu taleplerine yanıt vermeyi düşündü mü? Çöplüğün Kayapa-Kuruçeşme bölgesine yapılmasına “evet” diyen sunumdan sonra bir de “hayır” diyen sunum yapılsa mesela Büyükşehir Meclisi’nde!

Anlaşıldığı kadarıyla Başkan Vekili Biba’nın Kayapa-Kuruçeşme dosyasını alelacele raftan indirme nedenlerinin başında “Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Olumlu Kararı”nın süresinin dolması geliyor. ÇED süresinin 2 ay sonra biteceğini belirten Biba, projeye başlanamazsa bugüne kadar harcanan yaklaşık 50 milyon liranın çöp olacağını, yeni bir alan belirlenmesi ve yeni bir ÇED sürecinin en az 2 yıl anlamına geldiğini, Hamitler’in (Yenikent) yüzde 86 doluluk oranına ulaştığını, mevcut kapasitenin Bursa’nın ihtiyacını en fazla 3 yıl daha karşılayabileceğini söylemiş.

1. Plan Açıklama Raporu'nda yer alan “ÇED Olumlu Belgesi” 28 Aralık 2017 tarihli. Yine raporda Kayapa-Kuruçeşme’deki söz konusu alanla ilgili ÇED Olumlu Kararının geçerlilik süresinin 2 Ekim 2026 tarihinde sona ereceği belirtiliyor. 2017 tarihli karar hangi yasal dayanakla 2026’ya kadar uzatıldı? Uzatma kararı ve gerekçesi raporda neden yok? Projenin mahkemelik olmasının “mücbir sebep” sayılarak uzatma kararı alındığı doğru mu? Doğru ise yargı süreçleri gerçekten mücbir sebep” olabilir mi?

2. Projeye hemen başlanmazsa çöp olacağı söylenen 50 milyon lira ne zaman, nerede, niçin harcandı? Günümüzde Kayapa’da belki 5 daire bile etmeyecek harcama miktarı Bursa’nın geleceğinden çok mu önemli?

3. Bursa’nın geleceğini ilgilendiren böyle önemli bir karar sürecinin uzaması, ortada çok ciddi itirazlar da varken normal değil mi?

4. Hamitler’in ömrü gerçekte ne zaman dolacak? 2027’de mi, 2028-2032’de mi, 2030’da mı?

Biba’nın üzerinde durduğu bir başka maliyet kalemi de ulaşım. Elbette anlaşılabilir bir kaygı. Sonuçta o maliyet de kentlinin cebinden çıkacak. Ancak başta halk sağlığı ve çevre sağlığı olmak üzere başka birçok kriter varken, ulaşım maliyetinin ön plana çıkarılması ne kadar doğru?

Başkan Vekili Biba, Büyükşehir Meclisi’nde yapılan sunum ile tüm endişeleri giderdiklerini söylemiş. Oysa Biba bu açıklamayı yapmadan 2-3 gün önce Nilüfer Kent Konseyi’nde yapılan açıklamada idareye 10 soru yöneltildi:

1. Bursa’nın günlük 3 bin 500 atık ürettiği verisi hangi yıla aittir?

2. Sunumda Muratlı birinci göründüğü halde neden Kayapa-Kuruçeşme seçildi?

3. Yüzde 60 geri dönüşüm hedefi bu tesis tarafından gerçekten sağlanıyor mu?

4. “31 bilimsel kriter” deniyor; peki bu çalışmanın doğrulanabilir sonuçları nerede?

5. DSİ gerçekten bu alana kesin onay mı verdi, yoksa sadece kurum görüşü mü var?

6. Tek bir rüzgâr oku bütün yılın hava hareketlerini temsil edebilir mi, koku ve emisyonların yıllık dağılım modeli neden paylaşılmıyor?

7. Kapalı sistem teknolojisi koku sorununu tamamen ortadan kaldırır mı? İşletme hataları ve bakım eksiklikleri nasıl önlenecek? Yenikent deneyiminden hangi dersler çıkarıldı?

8. Sızıntı suyu bariyeri gerçekten yüzde 100 güvenli olabilir mi? Kaçak algılama sistemi, alarm mekanizması ve acil müdahale planı nedir?

9. Tesise ulaşımı sağlayacak yolun tüm izinleri tamamlandı mı? Orman izinleri alındı mı? Yol kesinleşmeden trafik etkisi nasıl hesaplandı?

10. Kopenhag (Copenhill) ve Viyana (Spittelau) gerçekten bu projeye emsal gösterilebilir mi? Bursa'daki proses ile bu tesislerin teknolojisi aynı mı?

Gazetecilerle görüşmesinde Biba, Karacabey Muratlı’daki alternatif yerin plantasyon alanı olduğunu ve o bölgeye tesis kurulmasının mümkün olmadığını söylemiş. Plantasyon, yani sonradan oluşturulmuş orman alanı. Kuruçeşme ise yüzde 70’i meşe olan doğal orman yapısı. Bu durumda çöplük yapmak için doğal orman alanı olması şart mı? Bu arada, Orman’dan alınan/alınması gereken izinlerde bir sorun var mı?

Yine gazetecilerin aktardığına göre, Biba, 1 milyon 850 bin metrekarelik alanın büyük bölümünün depolama için kullanılacağını açıklamış. Bu açıklama Nilüfer Belediye Başkanı Şadi Özdemir’in “tesis yıllar içinde peyderpey büyütülecek” öngörüsü ile “bölgede vahşi depolama” yapılacağı endişesini doğrulamıyor mu?

Gelelim 10-12 yıl önceye ait kurum görüşlerinin, bilimsel raporların hala geçerli olduğu görüşüne.

Kayapa-Kuruçeşme’de ısrar eden Biba yönetiminin temel dayanağı olan Karadeniz Teknik Üniversitesi Harita Mühendisliği Bölümü tarafından hazırlanan Haziran 2015 tarihli raporun sonuç bölümündeki şu ifadeyi okudunuz mu?

“Konumsal bir problem olan katı atık depolama yer seçimi işleminde kullanılacak coğrafi verilerin doğruluğu, ölçeği ve güncelliği önemlidir.”