Sağlıkta e-olanaklar

Aysun YILMAZLAR 07 Temmuz 2021 Çarşamba, 00:38

Tüm dünyayı sarıp sarmalamış olan 'e' (elektronik) olanaklar, başlangıçta elektronik posta (e -posta, İngilizcesi ile 'e -mail') ile hayatımıza girdi. Girmesi ile yazılış ve söylemleriyle Türkçe'de karşılığı olan kelimeler yerini buldu veya bulamadı; bu ayrı bir tartışma konusudur.

Biz sağlıkçılar olarak e -olanaklardan günümüzde ne kadar yararlanabiliyoruz, gerçek anlamda bu olanaklar ile iş akışlarımızda verimlilik sağlayabildik mi?

e-reçete, e-order, e-imza, e-nabız hastanelerde yararlanabildiklerimizin bazıları. Bunlar sağlıkçının iş hayatına neler kazandırdı, neler kaybettirdi? Hasta ve hasta yakınlarının hayatına neler kazandırdı, neler kaybettirdi?

Gelin bu sorulara cevap arayalım:

e -reçete; kağıt israfını, reçete kaybını önledi. Eczanenin bilgisayar ekranında reçetenin görüntülenmesiyle temassız işlem gerçekleşiyor ve herkesin reçeteleri sistemde arşivleniyor, okunamayan reçetesiz diye bir kavram ortadan kalktı.

e -order; yatan hastaların reçetesi anlamına gelir ve reçeteler gibi kağıt israfı önlendi. Order ile yazım hatalarının büyük çoğunluğunun önüne geçildi, reçetelerde olduğu gibi okunamayan orderlar diye bir kavram ortadan kalktı, 'order'ın hastane eczanesine bir personel ile ulaştırılması ortadan kalktı, ilaçların kliniğe getiriliş süresi kısaldığından hemşirenin tedaviye başlaması hızlandı.

e -imza; doktorun reçete veya order gibi gerçekleştirdiği işlemlerin onaylama mekanizmasının elektronik yapılması olup başta güvenlik, kolaylık ve konfor sağlanması ile işlem süresinde hız sağladı.

e -nabız; devletin sağlık politikalarınca gerçekleştirilmiş bir uygulama olup, herkesin başta aşı durumu olmak üzere tüm sağlık bilgilerinin (muayene, tahlil, görüntüleme verilerinin) işlendiği bir portal olup, gerektiği zaman geriye dönük güvenli, eksiksiz ve doğru sağlık bilgilerine ulaşılmasını sağladı, herkesin bir sonraki sağlık sorunları için önemli veri arşivi oldu. Pek çok gereksiz işlemlerden hem hekimi hem de hastayı kurtardı.

e-olanakların neler kaybettirdiğine gelince; bu süreçlerin değişiminde direnç gösteren  gerek hizmet sunucularında gerekse hasta ve hasta yakınlarında gereksiz enerji kaybı ve adaptasyon sorunları oldu. Bu sorunların kök sebebinde ise  e-olanaklara uzak olmak ve bu konuda deneyim sahibi olmamak dikkat çekti. Ama bunların zaman içinde azaldığını görmek ve e-olanakların giderek kullanılır olduğunu görmek ümit verici oldu.

Sonuç olarak; e-olanakların sağlık süreçlerinde yalın bakışın hedeflediği gereksiz işi, işlemi, hareketi, beklemeyi, hatayı, yeteneği, iletişim sorunlarını, taşıma ve stokları engellediğini söylemek mümkündür.