Gündem MEDYA DİLİ – Hayvan odaklı habercilik mümkün mü?

Gazeteci Pelin Akdemir, Gündem MEDYA DİLİ programında söyleşi konuğu gazeteci Ayşegül Erkaya Arslan ile hayvan haberleri üzerine konuştu. Arslan, hayvan odaklı habercilikte, hayvanların “mal” değil “canlı” olarak görülmesini esas alan hak temelli bir yaklaşım olması gerektiğini vurguladı. Arslan, ana akım medyada hayvanların yok sayıldığı, değersizleştirildiği ve çoğu zaman düşmanlaştırıcı bir dille haberleştirildiği vurgulanırken; özellikle “başıboş köpek” gibi ifadelerin bilinçli bir algı yaratma amacı taşıdığına dikkat çekti. Alternatif medya örnekleri ise hayvan haklarını merkeze alan bir dilin mümkün olduğunu gösteriyor. Medya okuryazarlığının güçlenmesi ve hak temelli haberciliğin yaygınlaşması, bu alandaki dönüşüm için kritik önem taşıyor.

Hayvan odaklı habercilik neden yapılmalı?

Dezavantajlı grupların başında hayvanlar geliyor. İnsanlar tarafından sömürülen hayvanlar her alanda çok yaygın. Deney laboratuvarları, hayvanat bahçeleri, yunus parkları, avcılık faaliyetleri oldukça yaygın.

Hayvan haberlerinde medyanın dili nasıl olmalı?

Ana akım medyaya bakıldığında hayvanlar yok sayılarak haberleştiriliyor. Değersizleştirilen ve önemsizleştirilen haberleri görüyoruz. Orman yangınlarında çok fazla hayvan hayatını kaybederken haberlere ‘can kaybı yok’ şeklinde yazılıyor.

Kanun tasarısının öncesinde ve sonrasında ‘başıboş köpek dehşet saçtı’ haberleri yapıldı. Düşmanlaştırıcı bir dil kullanılıyor ve bu haberler bilinçli yapılıyor. Okuryazarlık açısından bu haberlerin dilini anlayabilmek önemli.

Hayvan odaklı habercilik yapmak mümkün müdür?

Sistemin hayvanları yok sayan bakışını tersine çevirmek mümkün. Kadın haklarında zaten hak haberciliği yapılıyor. ‘Hayvan tehlike saçtı’ yerine hayvan neden tehlike saçacak bir yapıya dönüştü? Arka planında hayvan ne yaşadı? Eziyet mi gördü?

Hayvan odaklı habercilik yapan patidio sitesi var. Hayvanı ‘mal’ statüsünden çıkartıp ‘canlı’ olduğunu göstererek hak odaklı haberciliğin bir örneğini çiziyorlar. Aynı şekilde muziryayında sitesi de hayvan hakları haberciliği yapıyor.

Medyaya çok iş düşüyor. Medya sistem medyacılığı mı yapmak istiyor hak haberciliği mi yapmak istiyor? Medya okuryazarlığının gelişmesi de hayvan haberleri için önemli. Okuyucu da olumsuz haber örneklerine tepki gösterirse bu olumsuz örneklerin sayısı azalır.

Medya algı operasyonu sınıfına da girmiş durumda. Bu nedenle alternatif medya ve medya okuryazarlığı önemli.