Halkların İklim Zirvesi sona erdi: “Adil geçişin öznesi halklar olmalı”
Halkların İklim Zirvesi sona erdi: “Adil geçişin öznesi halklar olmalı”
COP31’e paralel olarak Antalya’da düzenlenen Halkların İklim Zirvesi, beş günlük buluşmanın ardından 18 Kasım’da sona erdi. Zirvenin son gününde gıda egemenliği, agroekoloji, iklim tazminatları, fosil yakıtlardan çıkış, sağlık ve çevresel insan hakları ele alındı. Farklı ülkelerden gelen hareketler, küçük üreticiler, kadınlar, gençler ve yerli halkların temsilcileri, iklim krizine karşı halkların söz ve karar sahibi olduğu adil bir dönüşüm çağrısı yaptı.
Haber Giriş Tarihi: 19.11.2026 15:39
Haber Güncellenme Tarihi: 19.11.2026 15:41
Kaynak:
Bülten
Antalya'da Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı'na (COP31) paralel ve bağımsız olarak düzenlenen Halkların İklim Zirvesi (HİZ), 18 Kasım'da gerçekleştirilen etkinliklerin ardından sona erdi. Mimar Sinan Kongre Merkezi'nde düzenlenen zirvenin kapanış gününde, iklim krizinin yalnızca çevresel değil, aynı zamanda ekonomik, toplumsal ve siyasal bir adalet meselesi olduğu vurgulandı.
Zirvenin son günü “Gıda Egemenliği ve Agroekoloji” başlığına ayrılırken, toprağa ve suya erişim, tarımsal üretimde şirketlerin belirleyiciliği, küçük üreticilerin desteklenmesi ve halkın gıda sistemleri üzerindeki söz hakkı tartışıldı.
Gıda sistemlerinde şirket egemenliğine karşı agroekoloji
Günün ana oturumunda Antroposen Araştırma Grubu'ndan Çiler Çilingiroğlu geleneksel tarım bilgisini ve gıda egemenliğini, Brezilya Barajlardan Etkilenenler Hareketi'nden Beatriz Moreira su hakkı mücadelesini, Küçük Çiftçiler Hareketi'nden Fransisca Souza ise toprak mülkiyetinin yoğunlaşmasının köylüler üzerindeki etkilerini ve agroekolojik üretim deneyimlerini anlattı.
Seed the Commons temsilcisi Nassim Nobari, endüstriyel tarımın fosil yakıtlara bağımlılığına dikkat çekerek ekolojik tarıma geçiş çağrısı yaptı. ForestAction Nepal'den Sarada Thapa topluluk temelli ormancılık deneyimlerini paylaşırken, Gıda Mühendisleri Odası'ndan İbrahim Uğur Toprak, sermaye odaklı tarım politikalarının gıda ve su hakkı üzerindeki etkilerini değerlendirdi.
War on Want temsilcisi Sabrina Espeleta ise şirketlerin tohumdan sofraya uzanan gıda zinciri üzerindeki denetimini eleştirdi. Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nden Jackson Kisangani, savaş, zorunlu göç ve iklim krizinin gıda güvencesizliğini derinleştirdiğini anlattı.
Oturumlarda toprağın, suyun ve tohumun ticari birer kazanç aracına dönüştürülmesine karşı yerel üreticilerin güçlendirilmesi, kooperatiflerin desteklenmesi ve kamusal tarım politikalarının geliştirilmesi ortak talepler olarak öne çıktı.
Küçük üreticiler ve kooperatiflerden yerel çözüm önerileri
Zirvede endüstriyel hayvancılıktan agroekolojik gıda sistemlerine geçiş de tartışıldı. Just Food Transition Network, Demand Climate Justice, Global Forest Coalition, Center for Biological Diversity, Brighter Green ve Aquatic Life Institute ortaklığında düzenlenen buluşmada, emisyonları azaltırken hayvanların, ekosistemlerin ve kırsal geçim kaynaklarının korunması için kamusal yatırımlar ve uluslararası işbirliği ele alındı.
Seferi Keçi Kültürevi'nin düzenlediği oturumda Tayfun Özkaya, Oya Ayman, Edvin Clark, Galip Ener ve Barış Onur Örs, küçük üreticilerin iklim krizi karşısındaki kırılganlıklarını ve yerel ölçekte geliştirilen çözümleri paylaştı.
Antalya Ekoloji Ağı'nın oturumunda ise kooperatifler, gıda toplulukları ve yerel yönetimlerin deneyimleri aktarıldı. Fatih Mehmet Maçoğlu'nun da aralarında bulunduğu katılımcılar, yerel üretim ve dayanışma ağlarının iklim krizine karşı önemini değerlendirdi.
İklim krizinin bedelini kim ödeyecek?
Zirvenin önemli başlıklarından biri de iklim krizinden etkilenen toplulukların adalet ve tazminat talepleri oldu.
Medico International'ın düzenlediği oturumda Pakistan, Filipinler ve Nepal'den katılımcılar, iklim zararlarının sorumluluğu ve etkilenen toplulukların hakları üzerine deneyimlerini paylaştı. Holcim davası üzerinden şirketlerin iklim krizindeki sorumluluğu ve hesap verebilirlik konusu tartışıldı.
ActionAid Brazil'in düzenlediği atölyede tarihsel sorumluluk, iklim tazminatları ve borçların silinmesi arasındaki ilişki ele alındı. Conectas Human Rights'ın çalıştayında ise uluslararası mahkemelerin iklim konusundaki danışma görüşlerinin devletlere ve şirketlere hesap sorulmasında nasıl kullanılabileceği değerlendirildi.
Polen Ekoloji Kolektifi'nin oturumunda maden projelerine karşı yerel mücadeleler ve halkların geliştirdiği alternatifler gündeme gelirken, nadir toprak elementlerinin tedarik zincirleri, madencilik faaliyetlerinin yol açtığı çatışmalar ve yeşil büyüme politikaları da tartışıldı.
Uluslararası Af Örgütü'nün düzenlediği oturumda çevresel insan hakları savunucularının iklim adaleti mücadelesindeki rolü ele alındı. Farklı ülkelerden hak savunucuları mücadele deneyimlerini aktarırken, katılımcılar dayanışma mesajları ve mektuplar hazırladı.
Women’s Earth and Climate Action Network (WECAN) tarafından düzenlenen buluşmada ise kadınların ve Yerli halkların öncülüğünde yürütülen adil geçiş ve fosil yakıtlardan çıkış mücadeleleri paylaşıldı.
Türk Tabipleri Birliği, Türk Toraks Derneği ve Halk Sağlığı Uzmanları Derneği'nin ortaklaşa düzenlediği “İklim Krizi ve Sağlık” oturumunda iklim değişikliğinin insan sağlığı üzerindeki etkileri, sağlık hizmetlerinin çevresel ayak izinin azaltılması ve sağlık sistemlerinin sorumlulukları tartışıldı.
Gençlerden fosil yakıtlardan çıkış için takvim talebi
Dört gün boyunca devam eden gençlik buluşmaları, “Gençlik Deklarasyonu Açık Forumu” ile tamamlandı. Rojen Geylani Doğu ve Cansu Ceylan tarafından okunan deklarasyonda gençler, iklim politikalarının belirlenmesinde etkili olabilecek temsil hakkı ve örgütlenme özgürlüğünün güvence altına alınmasını istedi.
Gençlerin talepleri arasında kömür bölgelerindeki emekçilerle birlikte hazırlanacak, bağlayıcı bir fosil yakıtlardan çıkış takvimi de yer aldı.
Belgeseller, çocuk atölyeleri ve müzik etkinlikleri
Halkların İklim Zirvesi'nin kapanış gününde belgesel gösterimleri, söyleşiler ve çocuk atölyeleri de düzenlendi. Arda Sarıgün'ün “Mükellef”, Mert Gökalp'in “Doğudan Batıya Akdeniz”, Dursun Özden'in “Değişen İnsan ve Doğa İklimi”, “Su ile Gelen Medeniyet” ve Uğur Sümer'in “Diğer Adı Zehirkent: Balya” belgeselleri izleyiciyle buluştu.
Gökalp'in belgeselinde Bodrum'daki deniz çayırlarını koruma mücadelesi, Balya belgeselinde ise madenciliğin yarattığı ekolojik tahribat ele alındı. Kazdağı Koruma'nın çocuk atölyesinde atık malzemelerden dürbünler yapılırken, Gündüz Kılıç'ın “Büyükanne Dünya Çocuklarıyla Buluşuyor” etkinliği ve Nefes Müzik Grubu'nun konseri de programda yer aldı.
Sonuç Bildirgesi açıklandı
14 Kasım'da gerçekleştirilen Küresel Eylem Günü yürüyüşüyle başlayan Halkların İklim Zirvesi, 18 Kasım saat 18.00'de Sonuç Bildirgesi'nin sunulmasıyla sona erdi.
Ecehan Balta'nın kapanış konuşması İspanyolca, Türkçe, İngilizce ve Kürtçe olmak üzere dört dilde gerçekleştirildi. Yapılan açıklamada, Sonuç Bildirgesi'nin zirve sonuna kadar halkların önerilerine açık tutulacağı, son halinin ise zirvenin internet sitesinde yayımlanacağı bildirildi.
Beş gün boyunca farklı ülkelerden ekoloji hareketlerini, sendikaları, yerel direnişleri, kadınları, gençleri ve hak savunucularını bir araya getiren Halkların İklim Zirvesi'nde, iklim krizine karşı çözümün şirketlerin ve sermayenin değil, doğrudan etkilenen halkların söz ve karar sahibi olduğu adil bir dönüşümden geçtiği mesajı öne çıktı.
Sizlere daha iyi hizmet sunabilmek adına sitemizde çerez konumlandırmaktayız. Kişisel verileriniz, KVKK ve GDPR
kapsamında toplanıp işlenir. Sitemizi kullanarak, çerezleri kullanmamızı kabul etmiş olacaksınız.
En son gelişmelerden anında haberdar olmak için 'İZİN VER' butonuna tıklayınız.
Halkların İklim Zirvesi sona erdi: “Adil geçişin öznesi halklar olmalı”
COP31’e paralel olarak Antalya’da düzenlenen Halkların İklim Zirvesi, beş günlük buluşmanın ardından 18 Kasım’da sona erdi. Zirvenin son gününde gıda egemenliği, agroekoloji, iklim tazminatları, fosil yakıtlardan çıkış, sağlık ve çevresel insan hakları ele alındı. Farklı ülkelerden gelen hareketler, küçük üreticiler, kadınlar, gençler ve yerli halkların temsilcileri, iklim krizine karşı halkların söz ve karar sahibi olduğu adil bir dönüşüm çağrısı yaptı.
Antalya'da Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı'na (COP31) paralel ve bağımsız olarak düzenlenen Halkların İklim Zirvesi (HİZ), 18 Kasım'da gerçekleştirilen etkinliklerin ardından sona erdi. Mimar Sinan Kongre Merkezi'nde düzenlenen zirvenin kapanış gününde, iklim krizinin yalnızca çevresel değil, aynı zamanda ekonomik, toplumsal ve siyasal bir adalet meselesi olduğu vurgulandı.
Zirvenin son günü “Gıda Egemenliği ve Agroekoloji” başlığına ayrılırken, toprağa ve suya erişim, tarımsal üretimde şirketlerin belirleyiciliği, küçük üreticilerin desteklenmesi ve halkın gıda sistemleri üzerindeki söz hakkı tartışıldı.
Gıda sistemlerinde şirket egemenliğine karşı agroekoloji
Günün ana oturumunda Antroposen Araştırma Grubu'ndan Çiler Çilingiroğlu geleneksel tarım bilgisini ve gıda egemenliğini, Brezilya Barajlardan Etkilenenler Hareketi'nden Beatriz Moreira su hakkı mücadelesini, Küçük Çiftçiler Hareketi'nden Fransisca Souza ise toprak mülkiyetinin yoğunlaşmasının köylüler üzerindeki etkilerini ve agroekolojik üretim deneyimlerini anlattı.
Seed the Commons temsilcisi Nassim Nobari, endüstriyel tarımın fosil yakıtlara bağımlılığına dikkat çekerek ekolojik tarıma geçiş çağrısı yaptı. ForestAction Nepal'den Sarada Thapa topluluk temelli ormancılık deneyimlerini paylaşırken, Gıda Mühendisleri Odası'ndan İbrahim Uğur Toprak, sermaye odaklı tarım politikalarının gıda ve su hakkı üzerindeki etkilerini değerlendirdi.
War on Want temsilcisi Sabrina Espeleta ise şirketlerin tohumdan sofraya uzanan gıda zinciri üzerindeki denetimini eleştirdi. Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nden Jackson Kisangani, savaş, zorunlu göç ve iklim krizinin gıda güvencesizliğini derinleştirdiğini anlattı.
Oturumlarda toprağın, suyun ve tohumun ticari birer kazanç aracına dönüştürülmesine karşı yerel üreticilerin güçlendirilmesi, kooperatiflerin desteklenmesi ve kamusal tarım politikalarının geliştirilmesi ortak talepler olarak öne çıktı.
Küçük üreticiler ve kooperatiflerden yerel çözüm önerileri
Zirvede endüstriyel hayvancılıktan agroekolojik gıda sistemlerine geçiş de tartışıldı. Just Food Transition Network, Demand Climate Justice, Global Forest Coalition, Center for Biological Diversity, Brighter Green ve Aquatic Life Institute ortaklığında düzenlenen buluşmada, emisyonları azaltırken hayvanların, ekosistemlerin ve kırsal geçim kaynaklarının korunması için kamusal yatırımlar ve uluslararası işbirliği ele alındı.
Seferi Keçi Kültürevi'nin düzenlediği oturumda Tayfun Özkaya, Oya Ayman, Edvin Clark, Galip Ener ve Barış Onur Örs, küçük üreticilerin iklim krizi karşısındaki kırılganlıklarını ve yerel ölçekte geliştirilen çözümleri paylaştı.
Antalya Ekoloji Ağı'nın oturumunda ise kooperatifler, gıda toplulukları ve yerel yönetimlerin deneyimleri aktarıldı. Fatih Mehmet Maçoğlu'nun da aralarında bulunduğu katılımcılar, yerel üretim ve dayanışma ağlarının iklim krizine karşı önemini değerlendirdi.
İklim krizinin bedelini kim ödeyecek?
Zirvenin önemli başlıklarından biri de iklim krizinden etkilenen toplulukların adalet ve tazminat talepleri oldu.
Medico International'ın düzenlediği oturumda Pakistan, Filipinler ve Nepal'den katılımcılar, iklim zararlarının sorumluluğu ve etkilenen toplulukların hakları üzerine deneyimlerini paylaştı. Holcim davası üzerinden şirketlerin iklim krizindeki sorumluluğu ve hesap verebilirlik konusu tartışıldı.
ActionAid Brazil'in düzenlediği atölyede tarihsel sorumluluk, iklim tazminatları ve borçların silinmesi arasındaki ilişki ele alındı. Conectas Human Rights'ın çalıştayında ise uluslararası mahkemelerin iklim konusundaki danışma görüşlerinin devletlere ve şirketlere hesap sorulmasında nasıl kullanılabileceği değerlendirildi.
Polen Ekoloji Kolektifi'nin oturumunda maden projelerine karşı yerel mücadeleler ve halkların geliştirdiği alternatifler gündeme gelirken, nadir toprak elementlerinin tedarik zincirleri, madencilik faaliyetlerinin yol açtığı çatışmalar ve yeşil büyüme politikaları da tartışıldı.
“Adil geçişin kararlarını halklar şekillendirmeli”
Uluslararası Af Örgütü'nün düzenlediği oturumda çevresel insan hakları savunucularının iklim adaleti mücadelesindeki rolü ele alındı. Farklı ülkelerden hak savunucuları mücadele deneyimlerini aktarırken, katılımcılar dayanışma mesajları ve mektuplar hazırladı.
Women’s Earth and Climate Action Network (WECAN) tarafından düzenlenen buluşmada ise kadınların ve Yerli halkların öncülüğünde yürütülen adil geçiş ve fosil yakıtlardan çıkış mücadeleleri paylaşıldı.
Türk Tabipleri Birliği, Türk Toraks Derneği ve Halk Sağlığı Uzmanları Derneği'nin ortaklaşa düzenlediği “İklim Krizi ve Sağlık” oturumunda iklim değişikliğinin insan sağlığı üzerindeki etkileri, sağlık hizmetlerinin çevresel ayak izinin azaltılması ve sağlık sistemlerinin sorumlulukları tartışıldı.
Gençlerden fosil yakıtlardan çıkış için takvim talebi
Dört gün boyunca devam eden gençlik buluşmaları, “Gençlik Deklarasyonu Açık Forumu” ile tamamlandı. Rojen Geylani Doğu ve Cansu Ceylan tarafından okunan deklarasyonda gençler, iklim politikalarının belirlenmesinde etkili olabilecek temsil hakkı ve örgütlenme özgürlüğünün güvence altına alınmasını istedi.
Gençlerin talepleri arasında kömür bölgelerindeki emekçilerle birlikte hazırlanacak, bağlayıcı bir fosil yakıtlardan çıkış takvimi de yer aldı.
Belgeseller, çocuk atölyeleri ve müzik etkinlikleri
Halkların İklim Zirvesi'nin kapanış gününde belgesel gösterimleri, söyleşiler ve çocuk atölyeleri de düzenlendi. Arda Sarıgün'ün “Mükellef”, Mert Gökalp'in “Doğudan Batıya Akdeniz”, Dursun Özden'in “Değişen İnsan ve Doğa İklimi”, “Su ile Gelen Medeniyet” ve Uğur Sümer'in “Diğer Adı Zehirkent: Balya” belgeselleri izleyiciyle buluştu.
Gökalp'in belgeselinde Bodrum'daki deniz çayırlarını koruma mücadelesi, Balya belgeselinde ise madenciliğin yarattığı ekolojik tahribat ele alındı. Kazdağı Koruma'nın çocuk atölyesinde atık malzemelerden dürbünler yapılırken, Gündüz Kılıç'ın “Büyükanne Dünya Çocuklarıyla Buluşuyor” etkinliği ve Nefes Müzik Grubu'nun konseri de programda yer aldı.
Sonuç Bildirgesi açıklandı
14 Kasım'da gerçekleştirilen Küresel Eylem Günü yürüyüşüyle başlayan Halkların İklim Zirvesi, 18 Kasım saat 18.00'de Sonuç Bildirgesi'nin sunulmasıyla sona erdi.
Ecehan Balta'nın kapanış konuşması İspanyolca, Türkçe, İngilizce ve Kürtçe olmak üzere dört dilde gerçekleştirildi. Yapılan açıklamada, Sonuç Bildirgesi'nin zirve sonuna kadar halkların önerilerine açık tutulacağı, son halinin ise zirvenin internet sitesinde yayımlanacağı bildirildi.
Beş gün boyunca farklı ülkelerden ekoloji hareketlerini, sendikaları, yerel direnişleri, kadınları, gençleri ve hak savunucularını bir araya getiren Halkların İklim Zirvesi'nde, iklim krizine karşı çözümün şirketlerin ve sermayenin değil, doğrudan etkilenen halkların söz ve karar sahibi olduğu adil bir dönüşümden geçtiği mesajı öne çıktı.
Kaynak: Bülten
En Çok Okunan Haberler