Genel İşler işkolunda kayıt dışılık yüzde 42,3’e ulaştı: Kadın işçilerde yüzde 81!

DİSK/Genel-İş Araştırma Dairesi (emar), “Genel İşler İşkolunda İstihdamın Görünümü (2026)” başlıklı raporunu yayımladı. Rapora göre, Genel İşler işkolunda özel sektör ve konut hizmetlerinde çalışan işçilerin tahmini kayıt dışılık oranı yüzde 42,3’e ulaştı. Kadın işçilerde ise bu oran yüzde 80,6 olarak hesaplandı. İşkolunda çalışanların yüzde 41,6’sının haftada 45 saatten fazla çalıştığı belirtilirken, kayıt dışı çalışanlar da hesaba katıldığında fiili sendikalaşma oranının yüzde 43,5’e gerilediği bildirildi.

Genel İşler işkolundaki istihdam yapısı, çalışma süreleri, kayıt dışılık, güvencesiz çalışma biçimleri ve sendikalaşma verilerinin incelendiği raporda, belediye hizmetlerinin işkolundaki ağırlığına da dikkat çekildi.

İŞKOLUNDAKİ İSTİHDAMIN YÜZDE 68,2’Sİ BELEDİYELERDE

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının Temmuz 2026 verilerine göre Genel İşler işkolunda 1 milyon 61 bin 665 kayıtlı işçi bulunuyor. Strateji ve Bütçe Başkanlığının 2026 yılı ikinci çeyrek verilerine göre ise belediyeler ve bağlı kuruluşlarında, belediye şirketleri dahil 724 bin 41 işçi çalışıyor. Bu sayı, işkolundaki kayıtlı işçi sayısının yüzde 68,2’sine karşılık geliyor.

Raporda, belediye işçilerinin yaklaşık yüzde 96’sının belediye iktisadi teşebbüslerinde (BİT) istihdam edildiği belirtildi.

KADIN İŞÇİLERDE KAYIT DIŞILIK YÜZDE 80,6

Raporda öne çıkan başlıklardan biri de özel sektör ve konut hizmetlerinde çalışan işçilerin kayıt dışı istihdamı oldu.

TÜİK’in 2025 yılı verilerinden hareketle yapılan hesaplamada, işkoluyla ilişkili faaliyetlerde genel kayıt dışı istihdam oranı yüzde 18,9 olarak belirlendi. Ancak belediye işçilerinin sosyal güvenlik kapsamında olduğu varsayımıyla yapılan hesaplamada, özel sektör ve konut hizmetlerinde kayıt dışılık oranının yüzde 42,3’e yükseldiği ifade edildi.

Cinsiyete göre dağılımda ise tablo daha dikkat çekici. Aynı hesaplamaya göre özel sektör ve konut hizmetlerinde çalışan erkek işçilerin tahmini kayıt dışılık oranı yüzde 21,5, kadın işçilerin ise yüzde 80,6 oldu. Böylece bu alanlarda çalışan kadınların yaklaşık her 10’undan 8’inin sosyal güvenlik kaydı olmadan çalıştığı hesaplandı.

İŞÇİLERİN YÜZDE 41,6’SI 45 SAATİN ÜZERİNDE ÇALIŞIYOR

TÜİK’in 2025 yılı Hanehalkı İşgücü Araştırması verilerini değerlendiren raporda, Genel İşler işkoluyla ilişkili faaliyetlerde haftalık ortalama olağan çalışma süresinin 43,2 saat olduğu belirtildi.

Erkeklerde haftalık çalışma süresi 46 saate çıkarken kadınlarda 38 saat olarak hesaplandı. İşçilerin yüzde 41,6’sının haftada 45 saatten fazla çalıştığı kaydedildi. Bu oran erkeklerde yüzde 47,6, kadınlarda ise yüzde 30,7 oldu.

FİİLİ SENDİKALAŞMA ORANI YÜZDE 43,5

Raporda sendikalaşma verileri de değerlendirildi. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının Temmuz 2026 verilerine göre işkolundaki 1 milyon 61 bin 665 kayıtlı işçinin 569 bin 405’i sendika üyesi. Resmi sendikalaşma oranı yüzde 53,6.

Ancak kayıt dışı çalışanlar da hesaba katıldığında bu oran düşüyor. TÜİK’in yüzde 18,9’luk kayıt dışılık oranı üzerinden yapılan hesaplamada, kayıtlı ve kayıt dışı toplam istihdamın yaklaşık 1 milyon 309 bine ulaştığı, yaklaşık 247 bin işçinin sosyal güvenlik kaydı olmadan çalıştığı tahmin edildi.

Bu hesaplamaya göre fiili sendikalaşma oranı yüzde 43,5’e geriliyor.

KADINLARIN YÜZDE 24,9’U YARI ZAMANLI ÇALIŞIYOR

Raporda kadınların çalışma biçimleri ve mesleki dağılımlarına ilişkin veriler de yer aldı. Genel İşler işkoluyla ilişkili faaliyetlerde çalışanların yüzde 13,6’sı yarı zamanlı, yüzde 86,3’ü tam zamanlı çalışıyor.

Yarı zamanlı çalışma oranı erkeklerde yüzde 7,5 iken kadınlarda yüzde 24,9’a yükseliyor. Kadın işçilerin yüzde 45,6’sı nitelik gerektirmeyen işlerde, yüzde 42,5’i ise hizmet ve satış elemanları grubunda istihdam ediliyor. Bu iki meslek grubu kadın istihdamının yüzde 88,1’ini oluşturuyor.

GENEL-İŞ’TEN GÜVENCELİ İSTİHDAM VE 40 SAAT ÇALIŞMA TALEBİ

DİSK/Genel-İş Araştırma Dairesi, rapor kapsamında çalışma yaşamına ilişkin politika önerilerini de sıraladı.

Sendika; ücretlerin hayat pahalılığı ve geçim koşulları gözetilerek toplu pazarlıkla belirlenmesini, kayıt dışılığın önlenmesini, sosyal güvenlik haklarının korunmasını ve sürekli işlerin güvenceli istihdamla karşılanmasını istedi.

Haftalık yasal çalışma süresinin ücret kaybı olmaksızın 40 saate indirilmesini, fazla çalışmanın sınırlandırılmasını ve iş yükünün yeni istihdamla paylaşılmasını talep eden Genel-İş, sendikal baskı ve işten çıkarmalara son verilmesi gerektiğini vurguladı.

Raporda ayrıca belediye şirketlerinde çalışan işçilerin kıdemleri ve kazanılmış hakları korunarak belediyelerin sürekli işçi kadrolarına geçirilmesi, taşeronlaşma ve özelleştirmeye son verilmesi, kadınlar için işe alım ve ücret eşitliğinin sağlanması, ücretsiz kamusal kreş ve bakım hizmetlerinin yaygınlaştırılması istendi.

İşçi sağlığı ve iş güvenliği önlemlerinin güçlendirilmesi, sendikaların karar süreçlerine katılımının sağlanması ve işkolundaki örgütlülüğe yönelik müdahalelerin sona erdirilmesi de sendikanın talepleri arasında yer aldı.

DİSK/Genel-İş Araştırma Dairesi, raporun sonuç bölümünde kamusal hizmetlerin güvencesinin bu hizmetleri üreten işçilerin emeği ve örgütlü mücadelesi olduğunu vurguladı.