SON DAKİKA
Hava Durumu

COP31 sona erdi: Fosil yakıtlardan çıkış metinden çıkarıldı

Antalya'da düzenlenen COP31, fosil yakıtlardan çıkış ve finansman konularında uzlaşma sağlanamadan sona erdi. Karar metninden 'fosil' ifadesi çıkarılırken, çözüm bekleyen temel başlıklar 2027'deki COP32 zirvesine devredildi.

Haber Giriş Tarihi: 21.11.2026 11:24
Haber Güncellenme Tarihi: 21.11.2026 11:34
Kaynak: BirGün
https://www.bursaport.com
COP31 sona erdi: Fosil yakıtlardan çıkış metinden çıkarıldı

Antalya’da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı (COP31), dün sona erdi. Fosil yakıtlardan çıkışın ve küresel emisyonların azaltılmasının tartışıldığı zirve AKP’li Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Gabar’da iki yeni petrol sahası keşfedildiğini duyurduğu gün başladı. Türkiye’nin iklim diplomasisine ev sahipliği yaptığı günlerde yeni petrol üretimini müjdelemesi, zirvenin ilk çelişkilerinden biri oldu. Açıklama uluslararası basında da geniş yer buldu.

COP31’de Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum COP31 Başkanlığını üstlenirken Avustralya İklim Değişikliği ve Enerji Bakanı Chris Bowen müzakereleri yönetti. Yaklaşık 200 ülkenin katıldığı zirvenin ana hedefleri arasında Paris Anlaşması’nın 1,5 derece sınırının korunması, iklim finansmanının artırılması, fosil yakıtlardan çıkışın hızlandırılması ve iklim krizinden etkilenen toplulukların desteklenmesi vardı.

Türkiye, zirveyi bir “Uygulama COP’u” olarak tanımladı. Önceki zirvelerde alınan kararların hayata geçirilmesi, iklim finansmanının somut yatırımlara dönüştürülmesi ve ülkelerin iklim hedeflerinin güçlendirilmesi öne çıkarıldı. Ancak iki haftalık müzakere sürecinin sonunda temel başlıklardaki anlaşmazlıklar giderilemedi.

MÜZAKEREDE ÇIKMAZ

Zirvenin 11-12 Kasım’da düzenlenen Liderler Zirvesi’nde Brezilya Devlet Başkanı Luiz Inácio Lula da Silva, fosil yakıtlardan çıkış için uluslararası bir yol haritası oluşturulması çağrısını yineledi. BM Genel Sekreteri António Guterres de ülkelerin iklim hedeflerini somut eylemlere dönüştürmesi gerektiğini vurguladı. Ancak liderlerin açıklamaları müzakere masasında aynı karşılığı bulmadı. ABD, dünyanın en büyük ekonomisi ve önemli sera gazı emisyonu üreticilerinden biri olmasına karşın hem Paris Anlaşması'ndan hem de COP toplantılarının temelini oluşturan Çerçeve Sözleşme'den çıktığı için bu sene de sürece katılmadı.

Fosil yakıt üreticisi ülkelerin itirazları ve gelişmiş ülkelerle gelişmekte olan ülkeler arasındaki finansman anlaşmazlıkları müzakerelerin önündeki temel engeller oldu. İlk hafta müzakerelerde somut sonuç üretilemezken ikinci haftaya devredilen görüşmelerde taraflar arasındaki gerilim daha görünür hale geldi.

FOSİL YAKIT LOBİSİ ZİRVEDE

Zirvenin dikkat çeken başlıklarından biri de fosil yakıt şirketleri ve sektör temsilcilerinin müzakerelerdeki varlığı oldu. The Guardian’ın, Kick Big Polluters Out koalisyonunun verilerine dayandırdığı araştırmaya göre COP31’e iklim eylemini engellemekle veya fosil yakıt çıkarlarını ilerletmekle suçlanan 103 şirket ve sektör kuruluşu temsilci gönderdi. Bunların 60’ı fosil yakıt sektöründen, 16’sı fosil yakıt projelerini finanse eden şirketlerden oluştu. ExxonMobil’in 13, TotalEnergies’in beş temsilciyle katıldığı zirvede, fosil yakıt lobicilerinin bazı kırılgan ülkelerin ulusal delegasyonlarından daha kalabalık olduğu belirtildi.

METİNDEN ÇIKARILDI

Müzakerelerin en kritik aşaması karar taslaklarının hazırlanmasıyla yaşandı. 16 Kasım’da yayımlanan ilk taslakta fosil yakıtlardan çıkışın hızlandırılması ve enerji sistemlerinde fosil yakıtlardan uzaklaşılması çağrısı yer aldı. Ancak 19 Kasım’da yayımlanan ikinci taslakta fosil yakıtlara ilişkin bütün ifadeler çıkarıldı. Yeni taslakta tek bir ‘fosil’ kelimesine yer verilmedi.

Zirvenin bir diğer temel başlığı Belém-Antalya Mekanizması (BAM) oldu. İklim dostu ekonomiye geçiş sürecinde işçilerin, yerel toplulukların ve geçim kaynakları dönüşümden etkilenen kesimlerin korunmasını amaçlayan adil geçiş mekanizmanın COP31’de somutlaştırılması bekleniyordu. Ancak müzakerelerde mekanizmanın kurulması konusunda uzlaşma sağlanamadı. Sivil toplum örgütleri ve 120’den fazla ülkenin desteklediği mekanizma önerisi yerine yeni bir çalışma programı seçeneği gündeme geldi. Adil geçişin kurumsal bir mekanizmaya dönüştürülmesi yerine konunun gelecek müzakere süreçlerinde ele alınması önerildi.

FİNANSMAN SORUNU

Gelişmekte olan ülkelerin en temel taleplerinden biri olan iklim finansmanı da zirvenin sonuçlanmayan başlıkları arasında. İklim krizinden en fazla etkilenen ülkeler, emisyonların tarihsel sorumluluğunu taşıyan gelişmiş ülkelerin daha fazla kaynak sağlamasını istedi.

Birleşmiş Milletler Çevre Programı’nın değerlendirmelerine göre gelişmekte olan ülkelerin 2035 yılına kadar yıllık yaklaşık 305 milyar dolarlık uyum finansmanına ihtiyacı bulunuyor. Buna karşın ilk taslak çerçeve metninde yer alan, gelişen ülkelere verilecek uyum finansmanını yıllık 120 milyar dolara çıkarma hedefi de ikinci taslaktan çıkarıldı. Metinde uyum finansmanının 2035’e kadar en az üç katına çıkarılması çağrısı korundu ancak bunun hangi başlangıç miktarı üzerinden hesaplanacağı ve kaynakların nasıl sağlanacağı açıklığa kavuşmadı.

Bunun yerine COP31 ve COP32 başkanlıklarının rehberliğinde “Antalya’dan Addis Ababa’ya Uyum ve Dirençlilik Finansmanı Yol Haritası”nın başlatılması önerildi. Yol haritasıyla uyum ve kayıp-zarar finansmanı için öngörülebilir kaynakların ve erişim mekanizmalarının belirlenmesi, çalışmaların sonuçlarının ise 2027’de COP32’ye sunulması öngörüldü.

2027’de Etiyopya’nın başkenti Addis Ababa’da düzenlenecek COP32’ye devredilen başlıklar arasında uyum finansmanı ve adil geçişin geleceği de yer aldı.

Yorum Ekle
Gönderilen yorumların küfür, hakaret ve suç unsuru içermemesi gerektiğini okurlarımıza önemle hatırlatırız!
Yorumlar (0)
logo
En son gelişmelerden anında haberdar olmak için 'İZİN VER' butonuna tıklayınız.