Bursa’da deprem riski en yüksek 10 mahalle açıklandı

Bursa Büyükşehir Belediyesi Temmuz ayı ikinci oturumu Başkan Vekili Şahin Biba başkanlığında gerçekleştirilen toplantıda Kentsel Dönüşüm Dairesi Başkanlığı Deprem ve Zemin İnceleme Şube Müdür Vekili Duygu Yılmaz, JICA iş birliğiyle 2022 yılında başlayan ve Haziran 2026 yılı itibarıyla nihayete eren ‘Bursa Deprem Risk Azaltma ve Önleme Planlama Projesi’ hakkında bilgilendirme sunumu gerçekleştirdi. Yılmaz tarafından yapılan sunumda, Bursa genelindeki deprem risk analizleri, bina envanteri çalışmaları ve kentsel dirençlilik planının ayrıntıları aktarıldı.

Yılmaz, başvurunun kabul edilmesinin ardından yaklaşık iki yıl boyunca JICA Türkiye ve Japonya ofisleriyle projenin ana hatlarını belirlemek amacıyla çok sayıda toplantı yapıldığını söyledi. Türkiye ile Japonya arasında uluslararası anlaşmanın imzalanmasının süreci önemli ölçüde kolaylaştırdığını belirten Yılmaz, daha sonra Bursa Büyükşehir Belediyesi ile JICA arasında teknik iş birliği protokolünün imzalandığını ifade etti. Projenin ihale sürecinin ardından Mart 2023’te aktif olarak başladığını ve Ağustos 2026’da tamamlanmasının hedeflendiğini kaydeden Yılmaz, bu süreçte ilgili kurumlarla birlikte çok sayıda toplantı, çalıştay ve çalışma grubu çalışması yürütüldüğünü anlattı.

Çalışmada, İznik-Gemlik Fay Hattı’nda meydana gelebilecek 7.6 büyüklüğündeki yaşanabilecek bir deprem senaryosu esas alınarak mahalle bazında risk değerlendirmesi yapıldı.

Paylaşılan verilere göre, deprem riski en yüksek mahalle yüzde 87,7 ile Osmangazi ilçesindeki Çırpan Mahallesi oldu. Çırpan’ı yüzde 87,3 risk oranıyla Altıparmak Mahallesi, yüzde 85,2 ile Kükürtlü Mahallesi ve yüzde 82,2 ile Selimiye Mahallesi izledi.

Analizde, yapı stoku, zemin özellikleri ve yaşanabilecek deprem etkileri dikkate alınarak hazırlanan risk sıralamasında, Yıldırım ve Nilüfer ilçelerinden de mahalleler ilk 10 içerisinde yer aldı.

Deprem riski en yüksek 10 mahalle şöyle sıralandı: "Bursa Büyükşehir Belediyesi ile Japonya Uluslararası İşbirliği Ajansı (JICA) iş birliğinde hazırlanan deprem risk analizinde, İznik-Gemlik Fay Hattı'nda meydana gelebilecek 7.6 büyüklüğündeki yaşanabilecek deprem senaryosuna göre en yüksek risk taşıyan mahalleler açıklandı. Analize göre deprem riski en yüksek mahalle yüzde 87,7 ile Osmangazi ilçesindeki Çırpan Mahallesi olurken, onu yüzde 87,3 ile Altıparmak, yüzde 85,2 ile Kükürtlü, yüzde 82,2 ile Selimiye, yüzde 80,8 ile Yıldırım ilçesindeki Siteler, yüzde 78,2 ile Hocahasan, yüzde 76,9 ile Kırcaali, yüzde 75,2 ile İntizam, yüzde 74,7 ile Nilüfer ilçesindeki Cumhuriyet ve yüzde 74,4 ile Kiremitçi mahalleleri takip etti."

12 deprem senaryosu hazırlandı

Sunumda, proje kapsamında deprem tehlike değerlendirmesi için önce aktif fayların seçildiği, MTA haritaları temel alınarak hazırlanan dokuz deprem senaryosuna ek olarak AFAD tarafından yapılan proje kapsamında çalışan bir profesör tarafından da bir fay hattının senaryolara dahil edildiği söylendi.

Daha önce yapılan mikro bölgeleme çalışmalarına ait binlerce jeoloji ve jeofizik verisinin sayısallaştırılarak haritalar oluşturulduğunu ifade eden Yılmaz, bu haritaların zemin sıvılaşması ve zemin yapısı hakkında detaylı bilgiler içerdiğini kaydetti.

536 bin binanın verisi güncellendi

Bina risk analizleri için belediyenin mevcut envanterinin incelendiğini ancak birçok yapının kat adedi ve yapım yılı bilgisinin eksik olduğunu söyleyen Yılmaz, yapılan çalışmalar sonucunda 536 bin binanın kat adedi ve yapım yılının belirlendiğini açıkladı.

Risk değerlendirmelerinde, 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş depremlerinden elde edilen hasar fonksiyonlarının kullanıldığını belirten Yılmaz, böylece analizlerin gerçek deprem verilerine dayandırıldığını ifade etti.

İnegöl fayı senaryosunda yıkım tahmini

Hazırlanan bina hasar potansiyeli haritalarından örnekler paylaşan Yılmaz, Bursa-İnegöl Fay Hattı’nda meydana gelmesi beklenen 7,1 büyüklüğündeki deprem senaryosuna göre bazı bölgelerde 323 binadan 37’sinin, başka bir bölgede ise 255 binadan 90’ının yıkılmasının öngörüldüğünü söyledi.

Toplam 12 ayrı deprem senaryosu için hazırlanan haritalarda, binaların yapım yılı, kat adedi ve zemin özelliklerine göre hasar dağılımlarının hesaplandığını belirten Yılmaz, hasar türlerinin “acil yıkılacak”, “ağır hasarlı” ve “orta hasarlı” olarak sınıflandırıldığını aktardı.

OSB’ler için iş sürekliliği planı

Proje kapsamında kamu binaları ile organize sanayi bölgelerinin de risk analizlerinin yapıldığını ifade eden Yılmaz, elde edilen verilerle yapısal risk haritalarının oluşturulduğunu söyledi.

Sanayi bölgelerinde hem yapısal hasarların azaltılması hem de işletmelerin deprem sonrasında faaliyetlerini sürdürebilmesi için önlemler geliştirildiğini belirten Yılmaz, Bursa Teknik Üniversitesi Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Beyhan ile Kocaeli Üniversitesi’nden uzmanların katkılarıyla 21 Temmuz’da “İş Sürekliliği Planı Semineri” düzenleneceğini açıkladı.

Kentsel dirençlilik planı 7 bölümden oluşuyor

Yılmaz, hazırlanan kentsel dirençlilik planının yedi ana bölümden oluştuğunu ve planın sürdürülebilir kalkınmayı, kültürel mirasın korunmasını ve afetlere karşı müdahale kapasitesinin artırılmasını hedeflediğini söyledi.

Plan kapsamında;
Hasarları en aza indirme,

Kentsel işlevleri sürdürme,

Hızlı toparlanma,

Öz yardım ve karşılıklı yardımlaşma,

Kamusal destek mekanizmalarının güçlendirilmesi olarak temel ilkeler belirlendi.

Yönetim, veri yönetimi, sosyal ve ekonomik dayanıklılık, finansman, uygulama ve sürdürülebilirlik başlıklarının da planın önemli bileşenleri arasında yer aldığı belirtildi.

Bursa modeli diğer belediyelere örnek olacak

Sunumun sonunda konuşan Duygu Yılmaz, proje kapsamında hazırlanan tehlike ve risk analizlerinin Bursa Büyükşehir Belediyesi’nin yürüttüğü Çevre Düzeni Planı ve Kentsel Dönüşüm Strateji Belgesi’ne entegre edildiğini, ayrıca öne çıkan önlemlerin AFAD’ın İl Risk Azaltma Planı’na da ekleneceğini söyledi.

Yılmaz, veri temelli yapısı, kurumlar arası koordinasyonu ve somut risk analizleriyle geliştirilen “Bursa modeli”nin, Türkiye’deki yerel yönetimler için uygulanabilir bir ulusal standart niteliği taşıdığını belirterek, “Bu proje yalnızca Bursa için değil, Türkiye genelinde çok katmanlı ve bütüncül olarak yürütülen kapsamlı bir çalışma örneğidir” dedi.