Eğitimin Geleceği ve Toplumsal Tercihler: Bir Dönüşümün Hikayesi

CEM YALÇIN / EĞİTİMCİ

Türkiye’de eğitim sistemi, son yıllarda üzerine en çok konuşulan, tartışılan ve toplumsal hassasiyetin en yüksek olduğu alanların başında geliyor. Paylaşılan görüşler ve sahadaki toplumsal refleksler, milyonlarca ailenin ve gencin eğitim sistemine dair kaygılarını, arayışlarını ve değişim taleplerini gözler önüne seriyor. Bu bağlamda, sistemin geldiği nokta ve toplumun buna verdiği yanıtlar birkaç temel başlık etrafında şekilleniyor:

​1. Tek Tipleştirme Çabası ve Çoğulculuk Krizi

​Eğitim sisteminin en temel işlevlerinden biri bireyleri hayata hazırlarken onların farklı potansiyellerini ortaya çıkarmaktır. Ancak eleştirmenler, son dönemdeki politikaların bireysel farklılıkları ve çoğulculuğu törpüleyerek tek tip bir insan modeli yaratma eğiliminde olduğunu savunuyor.

​Örnek: Müfredat değişikliklerinde ortak değerlerin korunması amaçlandığı söylenirken, farklı düşünce becerilerini, eleştirel akıl yürütmeyi ve sanatsal-felsefi üretimi önceleyen alanların daraltılması, gençlerin kendilerini ifade etme alanlarını sınırlıyor.

​Toplumun farklı kesimleri, çocuklarının sadece ezberleyen değil, sorgulayan, üreten ve dünyayla rekabet edebilen bireyler olmasını istiyor.

​2. İmam Hatip Okulları ve Toplumsal Tercih Uyuşmazlığı:

Devletin tüm maddi imkanlarına, teşviklerine ve kadro yatırımlarına rağmen İmam Hatip Okullarının başarısız olması sonucu yönelimin beklenen düzeyde olmaması ve toplumun geniş kesimleri tarafından mesafeli karşılanmasıdır.

​Saha Gerçekliği: Birçok bölgede fiziki olarak son derece donanımlı, az mevcutlu İmam Hatip sınıfları boş kalırken; altyapı eksikliklerine, kalabalık sınıflara ve temizlik sorunlarına rağmen standart devlet okullarının (Anadolu veya meslek liseleri) aileler tarafından ısrarla tercih edilmesi dikkat çekiyor.

​Aileler ve gençler, çocuklarının gelecekteki kariyer planlamasında küresel dünyayla uyumlu, mesleki ve akademik karşılığı olan bir eğitim arıyor. Bu minvalde ebeveynler çocuklarının gelecek tahayyüllerini yurt dışında arama ve bütçeleri ile eğitim harcamalarını bu tahayyül üzerinden planlamaya ve yönelendirmeye başladıklarını görüyoruz.

​3. Adil Olmayan, Bilimsellikten Uzak Eğitim Süreci ve Sınav Sistemi

​Sınavlara giren öğrenci sayısındaki değişimler ve gençlerin sistem dışı arayışları (yurt dışına gitme çabası vb), Türk eğitim sistemine olan inancın düştüğünün göstergesi olarak okunuyor.

​Gençler, uzun çalışma saatleri ve stresli sınav maratonunun sonunda hak ettikleri karşılığı bulamayacaklarını düşündüklerinde sistemden kopabiliyorlar.

​Ancak tüm olumsuzluklara rağmen, ailelerin ve gençlerin eğitime olan inancını tamamen yitirmediği; aksine "geleceğe dair umut" barındıran okullara ve başarının imkansızlıklara rağmen üretilebildiği alanlara yöneldiği görülüyor.

​4. Deneyimlenen Modeller ve Toplumsal Refleks

​Türkiye, son çeyrek asırda farklı eğitim ve cemaat/yapılanma modellerinin toplumsal doku üzerindeki etkilerini yakından deneyimledi.

​Toplumun geniş kesimleri, ideolojik veya dogmatik temelli kurgulanan, bireyleri özgür iradeli birer vatandaş değil de belirli kalıpların kulu/piyonu haline getiren yaklaşımları zaman içinde büyük bir sezgiyle reddetti.

​Bugün ailelerin çocuklarının geleceği için yaptığı tercihler, aslında bu toplumsal hafızanın ve "özgür, bilimsel, akılcı eğitim" talebinin somut bir dışavurumu olarak nitelendiriliyor.

​Sonuç

​Eğitim sistemi üzerindeki bu tartışmalar, halkın sandığından çok daha güçlü bir biçimde "çoğulcu, nitelikli, laik ve bilimsel" bir geleceği arzuladığını gösteriyor. Bireylerin devlet baskısına veya yönlendirmelerine rağmen kendi akıllarıyla ve gelecek vizyonlarıyla hareket etmesi, Türkiye’nin toplumsal dinamiklerinin hafife alınamayacak kadar güçlü olduğunu kanıtlıyor.

Eğitimciler olarak önümüzde duran görev farklılıklara saygılı çoğulcu, ekolojik değerlerin , doğa ve insan haklarının farkında laik ve demokratik işleyişi olan özgürlükçü bir eğitim sistemini inşa etmek için emek vermektir.