Pandemi sağlık okuryazarlığını güçlendirdi mi?

Aysun YILMAZLAR 24 Haziran 2020 Çarşamba, 03:27

Pandemi vesilesi ile toplumda hastalık bulaşıcılığını önleme konusunda farkındalık sağlandı. Sağlandı ama bu farkındalık sonucunda edinilen bilgiler hayat geçebildi mi?

Son yazımda Dünya Sağlık Örgütü'nün sağlık okuryazarlığı tanımını yazmıştım, tekrarlamak isterim:

"Sağlık okuryazarlığı genel okuryazarlık ile ilişkili olup insanların yaşamları boyunca sağlık hizmetleri ile ilgili konularda kanaat geliştirmeleri ve karar verebilmeleri, sağlıklarını korumak, sürdürmek ve geliştirmek, yaşam kalitesini yükseltmek için sağlık ile ilgili bilgi kaynaklarına ulaşabilmeleri, sağlık ile ilgili bilgileri ve mesajları doğru olarak algılamaları ve anlamaları konularındaki istekleri ve kapasiteleridir".

Bu tanımlamadaki son cümlede vurgulanan "doğru olarak algılamaları ve anlamaları konularındaki istekleri ve kapasiteleridir" kısmına Türkiye ne kadar uydu, uymadı veya uyamadı?

Yaklaşık üç yıl önce Sağlık Bakanlığı istatistiklerine göre Türkiye'de nüfusun yüzde 70'inin sağlık okuryazarı olmadığı tespit edilmiştir.

Acaba pandemi bu oranın ibresini olumlu yöne çevirmiş midir?

Sağlık okuryazarlığı kapasitesine sahip kesimin oranının arttığını söylemek mümkün. Bu kesim pandemi tedbirlerine tam olarak uydu ve sınıfı geçti.

Ya geri kalan kesim?

Kişilerin tedbirlere uyamama konusunda yetersiz gelir ve eğitim faktörlerinin önemli olduğu dikkat çekti. Uyamayanların yaşama ve ayakta kalmaya dair haklı sebepleri vardı.

Bir de "ciddiyetsizlik" faktörüyle karşı karşıya kaldık ki, bunlar tedbirlere uymayan, virüs bulaşıcılığına sebep olan gruptu. Esas tehlike budur. Hala maske takılmıyor veya doğru takılmıyorsa, hala el yıkama kurallarına uyulmuyor, hala sosyal mesafe korunmuyorsa devletin verdiği mücadelenin hiçbir değeri kalmıyor. Sorumluluk 83 milyonundur. Biz toplum olarak üzerimize düşeni yapmazsak, devlet yaptırım gücünü kullanacaktır, nitekim kullanmaya başladı.

Sağlık okuryazarlık kapasitesiyüksek olanlara doğru maske takma, el yıkama ve sosyal mesafe korunmasına bir tedbir daha eklemek gereklidir. Bu ise "tedbirsizlere usulüne uygun eğitim amaçlı onları kucaklayıcı müdahaledir". Bunu bir toplumsal sorumluluk olarak kabul etmek gerekir.

Pandemi tedbirlerine uyum konusu sadece Türkiye 'de değil tüm dünyada zayıf, ancak sağlık okuryazarlığının güçlenmesi pandemi tedbirlerine uyumu da güçlendirecektir.

Ülkemiz için tekrar ediyorum:

Pandemi vesilesi ile sağlık okuryazarlığı sınıfını geçmiş olanlar doğru bir şekilde maskenizi takarken, elinizi  yıkarken, sosyal mesafenizi korurken  lütfen bu üçüne uymayanları anlayacağı şekilde uyarın, eğitin!

İşte o zaman sağlık okuryazarlığı güçlenecek ve toplum bu virüsten korunacaktır.

Sağlıkla kalın...