Usta kalem vefatının 13. yılında anılıyor

80 yıllık ömrüne 56 kitap ve 6 senaryo sığdıran Türk Edebiyatının usta kalemlerinden Attila İlhan, vefatının 13. yılında anılıyor.

Kültür-Sanat, 11 Ekim 2018 Perşembe, 13:40
Usta kalem vefatının 13. yılında anılıyor

Şiirseverlere yeni ve farklı ufuklar açarak Türk edebiyatına damga vuran şair, romancı, deneme yazarı düşünür, senarist, gazeteci ve eleştirmen Attila İlhan, sevenleri ve okurları tarafından yad ediliyor.

Unutulmaz şiirlerin sahibi Attila İlhan, 15 Haziran 1925'te İzmir'in Menemen ilçesinde hayata gözlerini açtı. İzmir Karşıyaka Cumhuriyet İlkokulu ve Ortaokulu'nu bitiren usta şair, Atatürk Lisesi'ndeki öğrenciliği sırasında Türk Ceza Kanunu'nun 141. maddesine aykırı davrandığı gerekçesiyle tutuklandı ve okuldan uzaklaştırıldı.

İlhan, Danıştay kararıyla eğitimini sürdürme hakkını kazanarak geri döndüğü okul hayatına, İstanbul'da Işık Lisesi'ne devam ederek, buradan mezun oldu. İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ndeki yüksek öğrenimini yarıda bırakan Attila İlhan, 6 yıl, aralıklarla Paris'te yaşadı.

Edebiyata yön veren eserlere imza attı

Türkiye'ye döndükten sonra çeşitli gazete ve dergilerde çalışan ve şiirlerinde bağımsızlık, özgürlük mücadeleleri, eşitlik, halkçılık, modern insan bunalımını ön planda tutan bakış açısını kaleme alan Attila İlhan, Demokrat İzmir Gazetesi Genel Yayın Müdürlüğü ve başyazarlığını üstlendi. Ankara'da Bilgi Yayınevi danışmanlığı yaptı.

Bir dönem müstear isimlerle edebiyat hayatını sürdürdüğü için Türk edebiyatında "Kaptan" lakabıyla anılan İlhan, senaryolarında "Ali Kaptanoğlu" takma adını kullanırken, ilk şiiri olan "Balıkçı Türküsü"nü de "Nevin Yıldız" takma adıyla yazdı. Aynı zamanda İlhan, "Beteroğlu" takma adıyla da Yücel dergisinde şiirlerini yayımladı.

"Yeni Ortam", "Dünya", "Milliyet", "Söz" gazetelerinde köşe yazıları yazan İlhan, "Yelken" ve "Sanat Olayı" isimli dergilerin de yöneticiliğini üstlendi.

Attila İlhan'ı edebiyat çevrelerinde tanıtan ve sevilmesini sağlayan "Bir başına Mehemmed yedi düşman öldürür / Mavzerinin namlusu hâlâ sıcak / tutulmaz / Ölümün derdi büyük yiğenim / çâre bulunmaz" mısralarından oluşan "Cebbar Oğlu Mehemmed" isimli şiiriyle ikincilik ödülü kazanarak, daha çok edebiyat ve şiir dostlarına ulaştı.

"Genç", "Yeni Nesil", "Varlık", "Aile", "Yirminci Asır", "Seçilmiş Hikayeler", "Kaynak", "Ufuklar", "Mavi", "Yeditepe", "Dost", "Yelken", "Ataç", "Yön", "Milliyet Sanat", "Sanat Olayı" gibi dergilerde şiirleri, deneme ve eleştirileri yayınlanan İlhan, böylece Türk edebiyatının önemli isimleri arasına dahil oldu. 

"Maviciler" adıyla tanınan toplumcu, gerçekçi şiir akımını başlattı

Attila İlhan, edebiyat serüveninde "Garip Akımı" ve "İkinci Yeni" şiirine karşı çıkıp, 1952-1956 yılları arasında çıkardığı "Mavi" isimli derginin etrafında toplanan yazar Orhan Duru ve Ferit Edgü gibi isimlerden oluşan edebi topluluğun çalışmalarıyla, "Mavi" ya da "Maviciler" adıyla tanınan toplumcu, gerçekçi şiir akımını başlattı.

Şairane bir sanat anlayışının temsilcisi olan bu topluluktan sonra "Mavi" dergisi, yazar ve tiyatrocu Özdemir Nutku'nun yönetimine geçerek Atilla İlhan'ın savunduğu toplumsal gerçekçiliğin (sosyal realizm) sözcüsü oldu ve dergi, Nisan 1956'da, 36. sayısından sonra (Son Mavi) kapatıldı.

Attila İlhan, şiire yeni bir ses düzeni, taşkın, coşkulu bir anlatım ve kendisine özgü bir duyarlılık getirerek "Sisler Bulvarı", "Yağmur Kaçağı", "Ben Sana Mecburum" isimli şiir kitaplarındaki şiirleriyle genç şair kuşağını etkiledi. "Yasak Sevişmek", "Elde Var Hüzün" adlı kitaplarındaki şiirlerinde ise divan şiiri ve şarkılarından yararlanan İlhan, "Duvar" adlı eseriyle, toplumcu dönemin en bariz örneği olarak tanımlandı.

İlk iki romanı olan "Sokaktaki Adam" ve "Zenciler Birbirine Benzemez"den sonraki romanlarında tarihi konulara ağırlık vermeye başlayan, imge dünyası oldukça zengin olan usta yazar, bu tür romanlarında da öz Türkçe akımına karşı çıktı.

Attila İlhan 80 yıllık hayatında, 1946'da katıldığı "CHP Şiir Yarışması"da "Gavur Dağlarından Rivayet" (Cebbar Oğlu Mehemmed) şiiriyle ikincilik ödülünü, 1974'de "Türk Dil Kurumu Şiir Ödülü"nü "Tutuklunun Günlüğü" isimli kitabıyla ve 1975'de ise "Yunus Nadi Roman Armağanı"nı ödülünü "Sırtlan Payı" isimli romanıyla elde etti.

"Sevmek sevildiğini bile fark etmeden / yaklaştıkça ölüm soğuk bir yağmur gibi / sevmek zehir zemberek ve yürekten / gecikerek de olsa vuruşur gibi / sevmek için geç ölmek için erken" mısralarının yer aldığı şiiriyle aşıkların, şair ve yazar adaylarının, edebiyatseverlerin ilham kaynağı olan Attila İlhan, 11 Ekim 2005'te İstanbul'da hayata veda etti.

Ömrüne 56 kitap, 6 senaryo sığdırdı

Atilla İlhan, 1948'de kaleme aldığı "Duvar" isimli kitabıyla şiir ve edebiyat dünyasına adım attı. Ardından 1954'de "Sisler Bulvarı", 1955'de "Yağmur Kaçağı", 1960'da "Ben Sana Mecburum", 1962'de "Bela Çiçeği", 1968'de "Yasak Sevişmek", 1973'de "Tutkunun Günlüğü", 1977'de "Böyle Bir Sevmek", 1982'de "Elde Var Hüzün", 1987'de "Korkunun Krallığı", 1993'de "Ayrılık Sevdaya Dahil" ve 2002'de ise "Kimi Sevsem Sensin" isimli şiir kitaplarını çıkardı.

Roman alanında 1953'de "Sokaktaki Adam" isimli eserini yayımlayan Attila İlhan, 1957'de "Zenciler Birbirine Benzemez", 1964'de "Kurtlar Sofrası", 1973'de "Bıçağın Ucu", 1974'de "Sırtlan Payı", 1978'de "Yaraya Tuz Basmak", 1980'de "Fena Halde Leman", 1981'de "Dersaadet'te Sabah Ezanları", 1984'de "Haco Hanım Vay", 1988'de "O Karanlıkta Biz", 2002'de "Allah'ın Süngüleri-Reis Paşa", 2005'de "Gazi Paşa" ve 2007'de ise "O Sarışın Kurt" adlı kitaplarını okuyucularıyla buluşturdu.

Ayrıca 1 öykü, 10 deneme-anı, "Attila İlhan'ın Defteri" serisinde yayımladığı 9 eser, Cumhuriyet Gazetesi'ndeki "Söyleşi" köşesinde kaleme aldığı yazıların kitaplaştırılmasının yanı sıra, TRT2'de "Zaman İçinde Yolculuk" başlığıyla yayınlanan programının konuşmalarından derlenen 5 kitap, 6 senaryo ile 1 televizyon filmi ve 5 televizyon dizisine imza attı.

Kültür-Sanat
Anadolu Ateşi Bursa'da sahne aldı
Dans topluluğu Anadolu Ateşi, İstanbul motiflerini içeren gösterisini Bursalı sanatseverler ...
Güncel
Bursa'da otomobil iş yerine girdi: 2 yaralı
Bursa'nın İnegöl ilçesinde bir araçla çarpıştıktan sonra savrulan otomobilin mobilya atölyesine g...
Güncel
Orhan Sarıbal'dan 2019 bütçesine sert eleştiri
Bursa'da Niksarlılar Derneği ve Bursa Demokrasi Güçlerinin düzenlediği "Kriz Nereye Gidiyor, Ne Y...
Güncel
İznik'te erik ağaçları kış mevsiminde meyve verdi
Bursa'nın İznik ilçesinde, erik ağaçları kış mevsiminde meyve verdi.
Güncel
Çatı tadilatında yangın hasara yol açtı
Bursa'nın merkez Osmangazi ilçesinde, 5 katlı apartmanın çatı katında çıkan yangın hasara yol açtı.
Güncel
Tomrukların altında kalan kişi ağır yaralandı
Bursa'nın İnegöl ilçesinde, kestiği tomrukların altında kalan kişi, ağır yaralandı.
'Üretken toplumlar düş kurmayı ciddiye almalı'
Okullarda şiddet Uludağ Üniversitesi'nde ders oldu
Medya Okulu'nun konuğu İsmail Halis
Bursa'nın çivisiz camisi zamana meydan okuyor

En Çok Okunan Haberler

Bozbey: Artık 'Gülümseyin Bursa'dasınız' diy...

Adı Bursa Büyükşehir Belediye Başkan adaylığı için g...

Alkollü sürücünün cezası 44 yıldan 18 yıla i...

Bursa'da, kullandığı otomobille 2 kişinin ölümüne, 2...

Bursa'nın çivisiz camisi zamana meydan okuyor

İznik ilçesinde bulunan 134 yıllık 'çivisiz cami', h...

Taksi sürücüsü kendini yaya sandı!

Bursa'da yaya geçidini işgal ederek kullandığı taksi...

219 muvazzaf askere gözaltı kararı

FETÖ'nün TSK içerisindeki yapılanmasına ilişkin yürü...

Annenin mahkemedeki feryadı: Asın bu caniyi!

Bursa'da, eşini düğün sabahı bıçaklayarak öldüren ko...

Tren kazasında 27 yaralı tedavi altında

Sağlık Bakanı Koca, Ankara'daki Yüksek Hızlı Tren ka...

Cep telefonu mağazasına taşlarla camı kırara...

Bursa'da, 20 dakika arayla aynı kişiye ait cep telef...

'Bakış' Bursa'da sanatseverlerle buluşuyor

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sanat Koleksiyonu'...

Bursa'da kayıp yaşlı kadının cesedi bulundu

Bursa'nın İnegöl ilçesinde, 4 gündür kayıp olarak ar...

Bursa'da yılın son fuarı; 'BUBEX 2018' başladı

Bursa Büyükşehir Belediyesi ve Network Fuarcılık işb...

Bursa'da tiyatrolarda hangi oyunlar var?

Bursa Devlet Tiyatrosu (BDT), "Köprüdeki Adam" ...

BBDSO'dan "Dvorak Akşamı" konseri

Bursa Bölge Devlet Senfoni Orkestrası (BBDSO),&...

'Ülken İçin Sen de Üret Fuarı' açıldı

Hüsnü Züber İlkokulu tarafından Tutum, Yatırım ...

Afrin'e taciz ateşi; 1 asker şehit

Milli Savunma Bakanlığı, Suriye'nin Tel Rıfat bölges...