Türkiye'de 97 yıl önce yeni bir devrin kapıları açıldı

29 Ekim 1923'te Cumhuriyet'in ilanıyla Türk milletinin tarihinde yeni bir devrin kapıları açıldı ve "Egemenlik kayıtsız, şartsız milletindir" sözü, devlet yönetiminde en belirgin şekliyle yerini aldı.

Güncel, 29 Ekim 2020 Perşembe, 09:55
Türkiye'de 97 yıl önce yeni bir devrin kapıları açıldı

Türk milletinin tarihinde 97 yıl önce yeni bir devrin kapıları açıldı ve Cumhuriyetin ilanıyla "Egemenlik kayıtsız, şartsız milletindir" sözü devlet yönetiminde en belirgin şekliyle yerini aldı.

24 Temmuz 1923'te Lozan Antlaşması imzalanmış, yeni Türk devletinin bağımsızlığı kabul edilmişti.

İkinci dönem Türkiye Büyük Millet Meclisinin toplanmasından 2 ay sonra 13 Ekim 1923'te Ankara, Türkiye devletinin hükümet merkezi oldu. Artık mevcut rejimin isminin de bütün açıklığı ile konulması, yeni devletin başkanının seçilmesi gerekiyordu.

O güne kadar Devlet Başkanlığı görevi, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı olarak Mustafa Kemal Paşa tarafından yürütülmüştü. Diğer taraftan bazı yabancı ülkeler de Lozan Antlaşması'nı onay için Türkiye'deki yeni devlet rejiminin daha açık şekilde belirlenmesini istiyordu.

Bu sırada, 27 Ekim 1923'te İcra Vekilleri Heyeti'nin istifası ve Meclis'in güvenini kazanacak bir kabine listesinin oluşturulamaması da bu soruna acil bir çözüm gerektirdi.

28 Ekim 1923 akşamına kadar hükümetin kurulamaması üzerine Mustafa Kemal Paşa, Çankaya Köşkü'nde arkadaşları için Latife Hanım'a bir sofra hazırlattı.

İsmet Paşa, Ali Fuat Paşa, Halit Paşa, Kemalettin Sami Bey'in de yer aldığı akşam yemeğinde yaşananları Mustafa Kemal Paşa, Nutuk'ta şöyle anlattı:

"Gece olmuştu... Çankaya'ya gitmek üzere Meclis binasından ayrılırken, koridorlarda beni beklemekte olan Kemalettin Sami ve Halit Paşa'lara rastladım. Ali Fuat Paşa, Ankara'dan hareket ederken bunların Ankara'ya geldiklerini o günkü gazetede 'Bir Uğurlama ve Bir Karşılama' başlığı altında okumuştum. Daha kendileriyle görüşmemiştim. Benimle konuşmak üzere geç vakte kadar orada beklediklerini anlayınca, akşam yemeğine gelmelerini, Milli Savunma Bakanı Kazım Paşa vasıtasıyla kendilerine bildirdim. İsmet Paşa ile Kazım Paşa'ya ve Fethi Bey'e de Çankaya'ya benimle birlikte gelmelerini söyledim.

Çankaya'ya gittiğim zaman orada, beni görmek üzere gelmiş bulunan Rize Milletvekili Fuat, Afyonkarahisar Milletvekili Ruşen Eşref Bey'lerle karşılaştım. Onları da yemeğe alıkoydum. Yemek sırasında 'Yarın Cumhuriyet ilan edeceğiz' dedim. Orada bulunan arkadaşlar, derhal düşünceme katıldılar. Yemeği bıraktık. O dakikadan itibaren, nasıl hareket edileceği konusunda kısa bir program yaparak arkadaşları görevlendirdim. Yaptığım programın ve verdiğim talimatın uygulanışını göreceksiniz.

Efendiler, görüyorsunuz ki Cumhuriyet ilanına karar vermek için Ankara'da bulunan bütün arkadaşlarımı davet ederek onlarla görüşüp tartışmaya asla lüzum ve ihtiyaç görmedim. Çünkü, onların da aslında ve tabii olarak benim gibi düşündüklerinden şüphe etmiyordum. Halbuki o sırada Ankara'da bulunmayan bazı kişiler, yetkileri olmadığı halde, kendilerine haber verilmeden, düşünce ve rızaları alınmadan Cumhuriyet'in ilan edilmiş olmasını bize gücenme ve bizden ayrılma sebebi saydılar."

Mustafa Kemal Paşa o gece İsmet Paşa ile 1921 Anayasası'nın bazı maddelerini değiştiren kanun tasarısını hazırladı. "Türkiye devletinin hükümet şekli cumhuriyettir." hükmünün yer aldığı tasarı üzerinde TBMM'de yapılan konuşmalardan sonra Cumhuriyet'in ilanı kabul edildi.

Böylece yeni devletin yönetim biçimi bütün açıklığı ile ismini almış oldu. Cumhuriyet'in ilanı ile "Egemenlik kayıtsız, şartsız milletindir" ilkesi de artık devlet yönetiminde en belirgin şekliyle yerini buldu.

Ardından cumhurbaşkanlığı seçimine geçildi. Yapılan gizli oylamada 158 milletvekilinin tamamının oyunu alan Gazi Mustafa Kemal Paşa, TBMM tarafından yeni Türk devletinin ilk cumhurbaşkanı seçildi. Bunun üzerine kürsüye gelen Mustafa Kemal Paşa, yaptığı konuşmasını, "Türkiye Cumhuriyeti mesut, başarılı ve muzaffer olacaktır." sözü ile bitirdi.

Böylece devletin adı ve rejimiyle ilgili tartışmalara son verilirken, Türk milletinin tarihinde yeni bir devir açıldı.

Güncel
Eli makine ile demirlerin arasına sıkışan işçi yaralandı
Bursa'nın İnegöl ilçesinde, eli makineyle demirlerin arasına sıkışan işçi yaralandı.
Güncel
Facebook Türkiye'ye temsilci atama kararı aldı
Facebook, Türkiye'de temsilci olarak bir tüzel kişilik atama sürecini başlatmaya karar verdikleri...
Güncel
Kartepe'de kaybolan doktorun cesedi bulundu
5 gündür aranan Uğur Tolun'un cenazesi, evinin yakınında dereye devrilen aracında bulundu.
Güncel
Hrant Dink'in öldürülmesinin üzerinden 14 yıl geçti
Kurucusu ve Genel Yayın Yönetmeni olduğu Agos gazetesi önünde 19 Ocak 2007'de uğradığı silahlı sa...
Belediye
Nilüfer'e 1. Sınıf Atık Getirme Merkezi kuruldu
Geri dönüşüm ve atık yönetimi konusunda çalışmalar yürüten Nilüfer Belediyesi, 1. Sınıf Atık Geti...
Güncel
'Dayanacak gücümüz kalmadı, batıyoruz!'
İşletmeciler ve hizmet sektörü çalışanları, pandemide yaşadıkları zorlukları duyurabilmek için bi...
Pandemide şirkete kar, işçiye 1100 lira düştü
Nilüfer'de satranç heyecanı başlıyor
Damağı yarılan kediye protez damak operasyonu
Bursa Hayvanat Bahçesinde kış beslenme saati!

En Çok Okunan Haberler

Pandemide şirkete kar, işçiye 1100 lira düştü

Bursa Yenişehir'de faaliyet gösteren Anadolu Cam San...

'EYT'lilere, milletin dertlerine sağır kaldı...

Marmara EYT Federasyonu ve Emeklilikte Yaşa Takılanl...

Mermeri çıkardılar ocakları öylece bırakıp g...

Bursa'nın Yenişehir ilçesine bağlı Gökçesu Köyü'nde ...

Bursa UÜ Tıp Fakültesi Türkiye'ye model oluyor

Bursa Uludağ Üniversitesi (BUÜ) Tıp Fakültesi bünyes...

Kar yağışıyla birlikte su rezervi 115 güne ç...

Son 100 yılın en kurak kış mevsimini geçiren Bursa'n...

KESK'ten eylem: Sefalet ücretini kabul etmiy...

KESK Bursa Şubeler Platformu üyeleri, bütün illerde ...

Bursa'da silahlı saldırı! 2 kişi öldürüldü

Bursa'nın merkez Osmangazi ilçesinde park halindeki ...

Frutti Extra Bursaspor'dan galibiyet serisi;...

ING Basketbol Süper Ligi'nin 17. haftasında Frutti E...

Hangi siyasetçiler 'sıramızı bekleyeceğiz' d...

Sağlık Bakanı Fahrettin Koca, muhalefet parti liderl...

Bursalılar bekledikleri karın keyfini çıkarıyor

Bursa'da yazdan kalma günlerin ardından başlayan kar...

İnegöl'de iki otomobil çarpıştı; 2 yaralı

Bursa'nın İnegöl ilçesinde iki otomobilin çarpışması...

Salgında 15 Ocak; 169 can kaybı, 8 bin 314 vaka

Sağlık Bakanlığının güncellediği verilere göre son 2...

Yalova ve Sakarya'da mahsur kalan 29 kişiye ...

Sakarya'nın Pamukova ilçesinde yaylada yoğun kar ned...

Bursa'da plastik enjeksiyon fabrikasında yangın

Bursa'nın Nilüfer ilçesinde plastik enjeksiyon fabri...

Birleşik Kamu-İş'in Ankara'daki eylemine pol...

Birleşik Kamu-İş ve bağlı sendikalar, kamu emekçiler...